Spis treści
Obraz NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku: najważniejsze fakty
Obraz NMP Wspomożenia Wiernych w kościele w Miastku namalował Leonard Drapiewski z Poznania. Poświęcono go 24 maja 1946 r., w święto patronki i pół roku po przejęciu dawnego kościoła ewangelickiego przez katolików. Tak podaje kalendarium dawnej strony parafii (zrzut z 2022 r.). Sam tytuł kościół dostał 23 grudnia 1945 r., za ks. Jana Karnickiego, na pamiątkę encykliki Piusa XII „Summi Pontificatus”.
Od lat opisuję dawne kościoły ewangelickie Pomorza Środkowego, a Miastko wraca w moich notatkach częściej niż inne miejsca. Przez 212 lat budynek służył ewangelikom. Obraz patronki to jeden z pierwszych przedmiotów, które wniosła tu nowa wspólnota. Najważniejsze daty zebrałam w jednym miejscu:
- 17.04.1917 - poświęcenie katolickiej kaplicy NMP przy dzisiejszej ul. Mickiewicza 3, według dawnej strony parafii.
- 23.12.1945 - poświęcenie dawnej Stadtkirche dla katolików i nadanie tytułu NMP Wspomożenia Wiernych (katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej).
- 24.05.1946 - poświęcenie obrazu patronki autorstwa Leonarda Drapiewskiego.
- 29.10.1947 - wizytacja Prymasa kard. Augusta Hlonda, salezjanina, czyli syna zgromadzenia najmocniej związanego z kultem Wspomożycielki.
- 24.05.2000 - konsekracja kościoła przez bp. Mariana Gołębiewskiego, w dniu patronki.
Kto namalował obraz Wspomożenia Wiernych w Miastku?
Autorem obrazu NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku jest Leonard Drapiewski z Poznania. Według kalendarium dawnej strony parafii (zrzut z września 2022 r.) obraz poświęcono 24.05.1946. Należy więc do pierwszego katolickiego wyposażenia świątyni, którą parafia przejęła w grudniu 1945 r. Ten krótki zapis jest dziś głównym źródłem wiedzy o autorze.
Leonard Drapiewski z Poznania: co mówią źródła?
Źródła mówią niewiele, i tego się trzymam. Kalendarium podaje imię, nazwisko i miasto. Nic więcej. W materiałach, do których dotarłam, nie ma biogramu malarza, dlatego nie piszę o jego wykształceniu ani o innych dziełach. Wolę lukę niż zgadywanie.
Czy obraz jest starszy od katolickiej parafii w tym kościele?
Nie. Obraz powstał dla wspólnoty, która od kilku miesięcy modliła się w dawnym kościele ewangelickim. Sama parafia jest jednak starsza od obrazu o blisko 30 lat: erygowano ją 15.04.1917 (katalog diecezji, stan 10.2026). Do 1945 r. katolicy z Miastka mieli tylko kaplicę przy Zillmerstrasse, a kościół przy rynku był świątynią ewangelicką.
Czego o obrazie nie wiemy?
Uczciwy opis obrazu musi pokazać też luki. Według stanu wiedzy z października 2026 r. dostępne źródła nie podają:
- techniki malarskiej ani podobrazia, czyli tego, czy to płótno, deska, czy inny materiał;
- wymiarów obrazu ani informacji o sygnaturze autora;
- dokładnej kompozycji, a więc tego, czy Drapiewski powtórzył wzór turyński, czy stworzył własny układ;
- obecnego miejsca zawieszenia po remoncie prezbiterium z lat 1998-2003;
- informacji o pracach konserwatorskich przy samym obrazie.
Jeśli zależy ci na tych szczegółach, najpewniej odpowie kancelaria parafii albo kronika parafialna.
Kiedy poświęcono obraz patronki w Miastku?
Obraz patronki poświęcono 24 maja 1946 r., w liturgiczne wspomnienie NMP Wspomożenia Wiernych. Od oficjalnego przekazania kościoła katolikom 20.12.1945 i jego poświęcenia 23.12.1945 minęło wtedy pięć miesięcy. Proboszczem był ks. Jan Karnicki, pierwszy polski duszpasterz Miastka (1945-1962, katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej).
Dlaczego wybrano 24 maja?
24 maja to dzień patronki. Według opracowania na stronie parafii święto ustanowił papież Pius VII w 1816 r., po powrocie z niewoli napoleońskiej do Rzymu. Poświęcenie obrazu właśnie wtedy było dla młodej parafii naturalnym wyborem. Ta data spina dziś kilka wydarzeń:
- Poświęcenie obrazu Leonarda Drapiewskiego w 1946 r., według dawnej strony parafii.
- Konsekrację kościoła przez bp. Mariana Gołębiewskiego 24.05.2000, w roku Wielkiego Jubileuszu.
- Odpust parafialny, który katalog diecezji (stan 10.2026) podaje właśnie na 24 maja.
- Jubileusz 100-lecia parafii, którego uroczystą Mszę odprawiono 27.05.2017, kilka dni po dniu patronki.
Program uroczystości odpustowych, godziny Mszy i nabożeństw sprawdź przed przyjazdem na oficjalnej stronie parafii parafiamiastko.com.pl albo w katalogu diecezji.
Kto był proboszczem w 1946 r.?
W 1946 r. parafią kierował ks. Jan Karnicki, który objął ją 31.08.1945. Jesienią tego roku pastor przekazał mu klucze do kościoła. Ks. Karnicki prowadził też kronikę, z której pochodzi zapis o wyborze tytułu. Za jego kadencji, w 1947 r., doszedł kolejny obraz: św. Judy Tadeusza.
Skąd w Miastku tytuł NMP Wspomożenia Wiernych?
Tytuł NMP Wspomożenia Wiernych kościół w Miastku otrzymał 23 grudnia 1945 r., w IV niedzielę Adwentu, podczas poświęcenia dla katolików. Według kroniki ks. Jana Karnickiego z 1946 r., przytoczonej na stronie parafii, wybrano go na pamiątkę encykliki Piusa XII „Summi Pontificatus”. Wcześniej katolicy modlili się w kaplicy NMP przy dzisiejszej ul. Mickiewicza 3.
Poświęcenie kościoła 23 grudnia 1945 r.
Centrum Miastka spłonęło w 1945 r., kościół ocalał. Zmianę gospodarza dawna strona parafii opisuje w kilku krokach:
- 31.08.1945 parafię obejmuje ks. Jan Karnicki.
- Jesienią 1945 r. pastor przekazuje klucze do świątyni.
- 20.12.1945 następuje oficjalne przekazanie kościoła ewangelickiego katolikom.
- 23.12.1945 kościół zostaje poświęcony i otrzymuje tytuł NMP Wspomożenia Wiernych.
Co działo się w tych murach wcześniej, opisuję w tekście o tym, czym była Stadtkirche, czyli kościół ewangelicki przed 1945 r.
Encyklika „Summi Pontificatus” w kronice ks. Karnickiego
Przy tej encyklice trafiłam na rozbieżność dat. Kronika i strona parafii zapisują ją jako „20.X.1935”, tymczasem „Summi Pontificatus”, pierwsza encyklika Piusa XII, nosi datę 20 października 1939 r. Pius XII został papieżem dopiero w marcu 1939 r. Zapis z kroniki to więc najpewniej pomyłka w cyfrze roku.
| Źródło | Podana data | Komentarz |
|---|---|---|
| Kronika ks. Karnickiego (1946), za stroną parafii | 20.X.1935 | Zgodny dzień i miesiąc, inny rok. |
| Tekst encykliki Piusa XII | 20.10.1939 | Data dokumentu, którą podaję w tym artykule. |
Gdzie była pierwsza kaplica katolicka w Miastku?
Pierwsza kaplica katolicka mieściła się przy Zillmerstrasse, dziś ul. Mickiewicza 3. Według dawnej strony parafii dom kupił Związek św. Bonifacego, a kuracja podlegała parafii św. Józefa w Koszalinie w diecezji berlińskiej. Kaplicę NMP poświęcono 17.04.1917, a pierwszą Mszę odprawiono 22.04.1917. Celebrował ją ks. Karl Stottko, w części materiałów zapisywany jako „Srottko”.
Co oznacza wezwanie Wspomożenie Wiernych?
Wezwanie Wspomożenie Wiernych, po łacinie Auxilium Christianorum, wyraża wiarę Kościoła we wstawiennictwo Maryi za wierzącymi. Sobór Watykański II wymienia tytuł Wspomożycielki w konstytucji „Lumen gentium” 62 (1964), a Katechizm przytacza go w nr. 969. Historię samego wezwania strona parafii łączy z Lepanto 1571, Bawarią i świętem ustanowionym w 1816 r.
Gdzie Sobór nazwał Maryję Wspomożycielką?
Sobór nazwał tak Maryję w konstytucji dogmatycznej „Lumen gentium”, nr 62. Tekst mówi o Jej nieustannym wstawiennictwie po Wniebowzięciu, a Katechizm Kościoła Katolickiego powtarza tę myśl w nr. 969.
„Dlatego Błogosławiona Dziewica wzywana jest w Kościele jako Orędowniczka, Wspomożycielka, Pomocnica, Pośredniczka” - Sobór Watykański II, konstytucja dogmatyczna „Lumen gentium”, nr 62, 1964 (za: KKK 969)
Ten sam fragment „Lumen gentium” zastrzega od razu, że tytuły te niczego nie ujmują jedynemu pośrednictwu Chrystusa. To nauka Kościoła. Opowieści o bitwach i bractwach poniżej należą już do historii pobożności.
Lepanto 1571 i Litania Loretańska
Według strony parafii wezwanie „Wspomożenie wiernych” trafiło do Litanii Loretańskiej po zwycięstwie floty chrześcijańskiej pod Lepanto 7.10.1571, za pontyfikatu św. Piusa V. Ta sama bitwa dała początek obchodowi 7 października, znanemu dziś jako wspomnienie NMP Różańcowej. To osobne święto.
Maria hilf: Pasawa 1624 i bractwo w Monachium 1684
„Maria hilf!”, czyli „Maryjo, pomóż!”, to wezwanie bawarskiej pobożności. Strona parafii wymienia Pasawę i rok 1624 jako ważny punkt tego kultu oraz bractwo w Monachium, zatwierdzone w 1684 r., po odsieczy wiedeńskiej. Dla Miastka, gdzie przez wieki mówiono po niemiecku, to ciekawy splot: wezwanie znane w niemieckim kręgu wróciło tu w polskiej parafii.
Pius VII i ustanowienie święta w 1816 r.
Święto 24 maja ustanowił Pius VII w 1816 r., po powrocie do Rzymu z niewoli napoleońskiej (strona parafii, dział o patronce). Papież wrócił do Wiecznego Miasta 24 maja 1814 r. i ten dzień związał z wdzięcznością za wstawiennictwo Maryi.
Św. Jan Bosko i tradycja salezjańska
Św. Jan Bosko uczynił Wspomożycielkę patronką swojego dzieła. W Turynie zbudował jej bazylikę, a salezjanie roznieśli kult po świecie, także do Polski. Strona parafii wskazuje tę tradycję jako główną drogę rozwoju kultu w nowszych czasach.
Kard. Hlond, kard. Wyszyński i Rumia
Z polskich postaci i miejsc strona parafii wymienia dwóch prymasów i jedno sanktuarium. Zestawiam je z tym, co wiadomo o samym Miastku:
- Kard. August Hlond, salezjanin, wizytował parafię w Miastku 29.10.1947, według dawnej strony parafii.
- Kard. Stefan Wyszyński pojawia się w tym samym opracowaniu wśród czcicieli Wspomożycielki.
- Sanktuarium w Rumi, związane z salezjanami, strona parafii łączy z rokiem 2013.
- Litania Loretańska z wezwaniem „Wspomożenie wiernych” to modlitwa, przez którą tytuł zna większość katolików w Polsce.
Jak wygląda typowy wizerunek Wspomożycielki Wiernych?
Typowy wizerunek Wspomożycielki Wiernych wywodzi się z obrazu w bazylice Maryi Wspomożycielki w Turynie, który z inicjatywy św. Jana Bosko namalował Tommaso Lorenzone. Maryja ma na nim koronę i berło, a na ręku trzyma Dzieciątko. Nie przenoszę tych cech na obraz z Miastka, bo nie dotarłam do opisu jego kompozycji.
Gdzie jest najsłynniejszy obraz Wspomożycielki?
Najsłynniejszy obraz Wspomożycielki wisi w głównym ołtarzu bazyliki w Turynie, na Valdocco. Z tego płótna wyrosła większość salezjańskich kopii i obrazków. Jego typowe elementy to:
- Maryja w koronie, z berłem w dłoni, przedstawiona jako Królowa;
- Dzieciątko Jezus na Jej ręku;
- apostołowie i ewangeliści w dolnej części kompozycji;
- światło i obłoki, które podkreślają niebiańską chwałę.
Czym wizerunek Wspomożycielki różni się od ikony Nieustającej Pomocy?
To dwa odrębne typy przedstawień o innej historii. W kościele w Miastku są oba: obraz patronki z 1946 r. i obraz MB Nieustającej Pomocy, poświęcony 08.09.1976 (dawna strona parafii).
| Cecha | Wspomożycielka Wiernych | Nieustająca Pomoc |
|---|---|---|
| Typ | Obraz zachodni, Maryja jako Królowa | Ikona w tradycji bizantyjskiej |
| Wzór | Obraz Lorenzonego w Turynie (XIX w.) | Ikona czczona w Rzymie, u redemptorystów |
| Środowisko kultu | Salezjanie, św. Jan Bosko | Redemptoryści |
| Święto | 24 maja (Pius VII, 1816) | 27 czerwca |
| W Miastku | Leonard Drapiewski, poświęcony 24.05.1946 | Poświęcony 08.09.1976 |
Jakie obrazy trafiły do kościoła po 1945 r.?
Po obrazie patronki z 1946 r. do kościoła w Miastku trafiły kolejne dzieła: obraz św. Judy Tadeusza (1947), polichromia (lato 1959), obraz MB Nieustającej Pomocy (1976), obraz „Jezu, ufam Tobie” Adolfa Hyły (1979) i witraże (1983). Wszystkie daty podaje kalendarium dawnej strony parafii, zrzut z 2022 r.
| Rok | Element wystroju | Szczegóły ze źródła |
|---|---|---|
| 1946 | Obraz NMP Wspomożenia Wiernych | Leonard Drapiewski z Poznania, poświęcony 24.05.1946 |
| 1947 | Obraz św. Judy Tadeusza | Za kadencji ks. Jana Karnickiego |
| 1959 | Polichromia | Wykonana latem |
| 1976 | Obraz MB Nieustającej Pomocy | Poświęcony 08.09.1976 |
| 1979 | Obraz „Jezu, ufam Tobie” | Adolf Hyła z Krakowa, poświęcony 20.12.1979 |
| 1983 | Witraże | Listopad 1983 |
Jaki obraz namalował Adolf Hyła?
Adolf Hyła z Krakowa jest autorem obrazu „Jezu, ufam Tobie” poświęconego w Miastku 20.12.1979. To ten sam malarz, którego wizerunek Jezusa Miłosiernego czczony jest w Łagiewnikach, więc w Miastku wisi dzieło autora najbardziej rozpoznawalnej w Polsce wersji tego obrazu. Szczegóły zebrałam w tekście o tym, jak trafił tu obraz „Jezu, ufam Tobie” Adolfa Hyły.
Kiedy powstała polichromia i witraże?
Polichromię wykonano latem 1959 r., witraże w listopadzie 1983 r. Dzielą je 24 lata, a wnętrze zmieniało się etapami, w rytmie kolejnych proboszczów. Opisuję to osobno: polichromia i witraże z lat 1959-1983.
Nastawa z 1998 r. i ślad Kanzelaltaru
Remont kapitalny ruszył 27.04.1998. Według dawnej strony parafii przywrócił przybliżony pierwotny wygląd wnętrza. Najważniejsze zmiany:
- nowa nastawa w prezbiterium, w której w 1998 r. umieszczono pozostałość barokowego baldachimu ambonowego ze skrzydłami;
- zakrystia urządzona w skarpie przykościelnej;
- boczne ołtarze z marmuru z lat 2001-2003;
- granitowe schody na chór i odnowiony kamienny mur wokół kościoła.
Baldachim to ślad dawnego ewangelickiego ołtarza połączonego z amboną. Jego historię opisuję w tekście Kanzelaltar i nowa nastawa z 1998 r., a przegląd całego wyposażenia znajdziesz w przewodniku, który pokazuje wnętrze i zabytki kościoła w Miastku.
Jak modlić się przed obrazem Wspomożycielki?
Przed obrazem Wspomożycielki najczęściej odmawia się Litanię Loretańską z wezwaniem „Wspomożenie wiernych, módl się za nami”, modlitwę „Pod Twoją obronę” albo Anioł Pański. Według KKK 2132 cześć oddawana obrazowi odnosi się do osoby, którą przedstawia, a uwielbienie należy się wyłącznie Bogu. Najspokojniej jest poza godzinami Mszy, w ciszy.
Jakie wezwanie z Litanii odnosi się do patronki?
Do patronki odnosi się wezwanie „Wspomożenie wiernych” z Litanii Loretańskiej, po łacinie „Auxilium Christianorum”. Proste modlitwy, po które można sięgnąć przed obrazem:
- Znak krzyża i chwila ciszy, żeby się zatrzymać.
- Modlitwa „Pod Twoją obronę”, jedna z najstarszych modlitw maryjnych.
- Litania Loretańska, w której pada wezwanie „Wspomożenie wiernych”.
- Anioł Pański, tradycyjnie odmawiany rano, w południe i wieczorem.
- Modlitwa własnymi słowami: podziękowanie albo prośba, bez formułek.
Żadna z tych modlitw nie działa jak mechanizm. To rozmowa z Bogiem, w której prosi się Maryję o wstawiennictwo.
Czym jest cześć oddawana obrazom?
Cześć oddawana obrazom to szacunek dla osoby przedstawionej, nie dla przedmiotu z farby i płótna. KKK 2132 przypomina nauczanie II Soboru Nicejskiego (787) i odróżnia tę cześć od uwielbienia należnego tylko Bogu. KKK 971 dodaje, że kult maryjny różni się istotnie od kultu adoracji, który oddaje się Bogu.
Biblijne tło: Kana i krzyż
Wstawiennictwo Maryi ma w Ewangelii według św. Jana dwie klasyczne sceny:
- Kana Galilejska (J 2,1-11) - Maryja zauważa brak wina i zwraca się do Syna.
- Maryja pod krzyżem (J 19,25-27) - Jezus powierza Matkę uczniowi, a ucznia Matce.
„Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie” - Ewangelia według św. Jana 2,5, Pismo Święte w przekładzie Biblii Tysiąclecia
Te słowa z Kany dobrze tłumaczą sens tytułu. Wspomożycielka nie zatrzymuje uwagi na sobie, tylko prowadzi do Chrystusa.
Najczęściej zadawane pytania
Co znaczy łacińskie Auxilium Christianorum?
Auxilium Christianorum dosłownie znaczy „Pomoc chrześcijan”. W polskiej Litanii Loretańskiej brzmi jako „Wspomożenie wiernych”. Od tego wezwania pochodzi tytuł patronki kościoła w Miastku.
Czy Wspomożenie Wiernych to to samo co Matka Boża Różańcowa?
Nie. Oba obchody łączy pamięć Lepanto 1571, ale to różne święta. NMP Różańcową wspomina się 7 października, a NMP Wspomożenia Wiernych 24 maja, od decyzji Piusa VII z 1816 r.
Gdzie w Polsce jest sanktuarium Maryi Wspomożycielki Wiernych?
Jednym z nich jest sanktuarium w Rumi, które strona parafii w Miastku łączy z rokiem 2013. Kult w Polsce rozwijali zwłaszcza salezjanie. Przed pielgrzymką sprawdź godziny i program na stronie samego sanktuarium.
Kto decyduje o konserwacji obrazów w kościele?
Według Kodeksu Prawa Kanonicznego (kan. 1189) odnowienie obrazów cennych ze względu na wiek, sztukę lub kult wymaga pisemnego zezwolenia ordynariusza. Biskup powinien wcześniej zasięgnąć opinii znawców. W zabytkowym kościele obowiązują też przepisy o ochronie zabytków.
Czy obraz patronki jest wpisany do rejestru zabytków?
Dostępne źródła tego nie potwierdzają. Do rejestru zabytków wpisano kościół, pod numerem A-1604 z 14.08.1996 (katalog diecezji, Wikipedia). O osobnym wpisie obrazu Drapiewskiego żadne z nich nie wspomina.
Czy można fotografować obraz w kościele w Miastku?
W polskich kościołach zwykle wolno robić zdjęcia poza nabożeństwami, bez lampy błyskowej i bez przeszkadzania modlącym się. Zasady ustala jednak każda parafia. W razie wątpliwości zapytaj w kancelarii parafii, zwłaszcza gdy zdjęcia mają trafić do publikacji.
Marta Wenta - pochodzi z Bytowa i od lat opisuje dawne kościoły ewangelickie Pomorza Środkowego, które po 1945 r. przejęły parafie katolickie.
Aktualizacja: październik 2026
Źródła i literatura
- Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska, katalog parafii: Miastko, NMP Wspomożenia Wiernych (stan 10.2026).
- Oficjalna strona Parafii NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku, działy o patronce i kościele parafialnym (dostęp 10.2026).
- Dawna strona parafii parafiamiastko.pl, kalendarium parafii i opis wyposażenia, zrzut w Internet Archive z września 2022 r.
- Tablica „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych” w kruchcie, oprac. Piotr Zieliński, Wikimedia Commons.
- Sobór Watykański II, konstytucja dogmatyczna „Lumen gentium”, nr 62, 66-67 (1964).
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 969, 971, 2132, Pallottinum, Poznań 1994 (wyd. oryg. 1992).
- Pius XII, encyklika „Summi Pontificatus”, 20.10.1939.
- Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), kan. 1188-1189.
- Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie Biblii Tysiąclecia, J 2,1-11; J 19,25-27.
- Miastko, Wikipedia (dostęp 10.2026).
- Zdjęcie wyróżniające: MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons, strona pliku.
