Kościół NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku - historia, wnętrze i zabytki

Autorka: Marta Wenta · zmieniono 6.11.2026

Spis treści

Kościół NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku: metryka w pigułce

Kościół NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku to późnobarokowa świątynia z lat 1730-1733. Ufundował ją ród von Massow i do 1945 r. służyła ewangelikom. Katolikom przekazano ją 20.12.1945, a 24.05.2000 konsekrował ją bp Marian Gołębiewski. Od 1996 r. kościół jest w rejestrze zabytków pod numerem A-1604 (katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, 2026).

Pochodzę z Bytowa i od lat jeżdżę po dawnych kościołach ewangelickich Pomorza Środkowego. Miastko wyróżnia się na tym tle. Budynek przez 212 lat był luterańską Stadtkirche Rummelsburg. Dziś jest siedzibą parafii, której historia zaczęła się w 1917 r. od skromnej kaplicy w domu przy dzisiejszej ul. Mickiewicza.

Cecha	Dane	Źródło
Budowa	1730-1733, piąta świątynia w tym miejscu	Tablica w kruchcie, oprac. Piotr Zieliński
Styl	późnobarokowy	Katalog diecezji
Rejestr zabytków	nr A-1604 z 14.08.1996	Katalog diecezji
Poświęcenie dla katolików	23.12.1945	Katalog diecezji
Konsekracja	24.05.2000, bp Marian Gołębiewski	Katalog diecezji, dawne kalendarium parafii
Erygowanie parafii	15.04.1917	Katalog diecezji
Liczba wiernych	8329	Katalog diecezji, stan 10.2026

Gdzie stoi kościół w Miastku?

Kościół stoi przy ul. Królowej Jadwigi w Śródmieściu, tuż przy dawnym rynku. Kancelaria parafii mieści się w innym budynku, przy ul. Bolesława Chrobrego 9, 77-200 Miastko. Miastko leży w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim. Jadąc tu z Bytowa, widzę wieżę z zielonym hełmem, zanim jeszcze dojadę do centrum.

Do jakiej diecezji i dekanatu należy parafia?

Parafia pw. Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych należy do diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej i dekanatu Miastko. Najważniejsze dane z katalogu diecezji (stan: październik 2026):

• Proboszczem od 01.07.2018 jest ks. Dariusz Jastrząb.
• Odpust w kościele parafialnym przypada 24 maja, a w filii w Świeszynie 13 maja.
• Do parafii należy kościół filialny MB Fatimskiej w Świeszynie oraz punkt odprawiania Mszy w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym.
• Według katalogu GCatholic kościół znalazł się na liście kościołów jubileuszowych Roku Świętego 2025.
• Druga parafia w mieście, Miłosierdzia Bożego na osiedlu Zatorze, powstała z podziału w 1993 r.

Czy parafiamiastko.pl to strona parafii?

Nie. Ten serwis to niezależny przewodnik. Oficjalna strona parafii działa pod adresem parafiamiastko.com.pl i taki adres podaje też katalog diecezji. Ogłoszenia, intencje i sprawy kancelaryjne załatwia się bezpośrednio w parafii.

Ile lat ma kościół w Miastku?

W 2026 r. kościół w Miastku ma 293 lata. Rodzina von Massow wzniosła go w latach 1730-1733 i w 1733 r. poświęcono go jako ewangelicką Stadtkirche. Według tablicy w kruchcie, którą opracował Piotr Zieliński, to piąta świątynia w tym samym miejscu. Wcześniejsze budowle niszczały lub płonęły, ostatnia w pożarze 26.06.1719.

Piąty kościół w tym samym miejscu

Dawne kalendarium parafii (zrzut strony z września 2022 r.) pozwala ułożyć te dzieje w oś dat. Pierwsze wzmianki o kościołach na Ziemi Miasteckiej pochodzą z XV w. Szczegółowo opisuję je w tekście o tym, jak powstało pięć świątyń Miastka od XV wieku. Poniżej krótka wersja:

1. 1590: podczas wizytacji okazało się, że kościół grozi zawaleniem. Chłopi zwozili kamień, mieszczanie dostarczali cegłę i wapno, a przy kościele działała już szkoła.
2. 1628: spłonęło całe miasto razem z kościołem.
3. 1657: kolejny wielki pożar strawił Miastko.
4. 26.06.1719: ogień zniszczył kościół z organami, ołtarzem, amboną, chrzcielnicą, dwiema dzwonnicami, dzwonami i księgami.
5. 1730-1733: na tym samym miejscu stanął obecny kościół.

Fundacja rodu von Massow 1730-1733

Budowę sfinansowała rodzina von Massow, w XVIII w. właściciele Miastka. Tablica w kruchcie i dawne kalendarium mówią o rodzinie jako całości i nie wskazują konkretnej osoby, więc ja też jej nie wymieniam. Miasto było już wtedy dobrze ugruntowane. Według niemieckojęzycznego hasła encyklopedycznego Rummelsburg otrzymał prawa miejskie w 1617 r., a w 1721 r. prawo lubeckie.

Kościół zbudowano w latach 1730-1733 z fundacji rodziny von Massow jako piąty w tym miejscu. - parafraza treści tablicy „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych”, oprac. Piotr Zieliński, kruchta kościoła w Miastku

Dlaczego dawne świątynie nie przetrwały?

Przede wszystkim przez pożary. Miastko było drewnianym miasteczkiem, a w 1628 i 1657 r. ogień obejmował całą zabudowę. Kościół z 1733 r. przetrwał nawet rok 1945. Centrum miasta spłonęło wtedy po raz kolejny, a według kalendarium parafii świątynia ocalała.

Dlaczego kościół w Miastku był ewangelicki, a dziś jest katolicki?

Od 1534 r., po sejmie w Trzebiatowie, na Pomorzu panował luteranizm. Dlatego kościół z 1733 r. przez 212 lat służył ewangelikom. Katolicy mieli od 1917 r. własną kaplicę. Po wojnie, 20.12.1945, przekazano im świątynię, a 23.12.1945 poświęcono ją pod wezwaniem NMP Wspomożenia Wiernych (dawne kalendarium parafii, 2022).

Stadtkirche Rummelsburg: 212 lat świątyni luterańskiej

Od 1733 do 1945 r. był to kościół miejski ewangelików. Śladem tej epoki jest układ wnętrza z emporami i Kanzelaltar, czyli ołtarz połączony z amboną. W kościołach luterańskich centralne miejsce zajmowało głoszenie słowa i ten układ dobrze to oddaje. W jednym z wpisów zauważyłam, że wiele świątyń Pomorza Środkowego ma tę samą historię dwóch wspólnot w jednych murach. W Miastku widać ją jednak wyjątkowo wyraźnie.

Kaplica przy Zillmerstrasse i parafia od 1917 roku

Katolicka wspólnota w Miastku jest starsza od 1945 r. Zgodnie z dawnym kalendarium i katalogiem diecezji:

• 15.04.1917: Związek św. Bonifacego kupił dom przy Zillmerstrasse (dziś ul. Mickiewicza 3) i powstała w nim kuracja katolicka. Należała do parafii św. Józefa w Koszalinie i do diecezji berlińskiej.
• 17.04.1917: poświęcono kaplicę NMP.
• 22.04.1917: odprawiono pierwszą Mszę. Odprawił ją ks. Karl Stottko, którego nazwisko kalendarium i tablica zapisują jako „Srottko”.
• Po ks. Stottce (1917-1926) duszpasterzami byli ks. Walter Poche, ks. Johannes Fiebig i ks. Johannes Grunzewski (do 1945 r.).

Grudzień 1945: przekazanie kościoła katolikom

31.08.1945 parafię objął pierwszy polski ksiądz. Jesienią pastor przekazał mu klucze do kościoła. Oficjalne przekazanie nastąpiło 20.12.1945, a trzy dni później, w IV niedzielę Adwentu, kościół poświęcono i nadano mu obecne wezwanie. Piszę o tym bez ocen. Dla jednej wspólnoty był to koniec, dla drugiej początek, a ten sam budynek służy modlitwie od prawie trzech stuleci.

Kim był ks. Jan Karnicki?

Ks. Jan Karnicki był pierwszym polskim proboszczem Miastka i kierował parafią w latach 1945-1962 (katalog diecezji). Prowadził kronikę, w której zapisał, skąd wzięło się wezwanie kościoła. W 1947 r. przyjmował w parafii Prymasa kard. Augusta Hlonda.

Skąd wezwanie NMP Wspomożenia Wiernych?

Tytuł „Wspomożenie wiernych” to wezwanie z Litanii Loretańskiej, wiązane z bitwą pod Lepanto 7.10.1571 i papieżem św. Piusem V. W Miastku ks. Jan Karnicki nadał go kościołowi w grudniu 1945 r. Według jego kroniki zrobił to na pamiątkę encykliki Piusa XII „Summi Pontificatus” z 1939 r. (oficjalna strona parafii).

„Wspomożenie wiernych, módl się za nami”. - wezwanie Litanii Loretańskiej

Kiedy przypada święto NMP Wspomożenia Wiernych?

Święto przypada 24 maja. Według strony parafii ustanowił je Pius VII w 1816 r. po powrocie do Rzymu z niewoli napoleońskiej. W Miastku tego dnia obchodzony jest odpust parafialny (katalog diecezji, 2026). Program uroczystości parafia podaje co roku w ogłoszeniach na swojej stronie.

Dlaczego w Miastku wybrano ten tytuł?

Według kroniki ks. Karnickiego z 1946 r. tytuł nawiązuje do encykliki „Summi Pontificatus”. Kronika i strona parafii podają datę 20.X.1935, ale encyklika Piusa XII nosi datę 20.10.1939. Zapis w kronice to najpewniej pomyłka przy przepisywaniu roku.

Kult Wspomożycielki: od Pasawy do Rumi

Wezwanie ma długą historię. Strona parafii wymienia kilka jej etapów:

• Pasawa, 1624: początek bawarskiego kultu z okrzykiem „Maria hilf!”.
• Monachium, 1684: po odsieczy wiedeńskiej zatwierdzono bractwo Maryi Wspomożycielki.
• Św. Jan Bosko rozsławił ten tytuł w XIX w. przez rodzinę salezjańską.
• W Polsce szerzyli go kard. August Hlond i kard. Stefan Wyszyński.
• W 2013 r. powstało sanktuarium NMP Wspomożenia Wiernych w Rumi.

Nauczanie Kościoła ujmuje to krótko. Według soborowej konstytucji o Kościele Maryja jest wzywana jako Orędowniczka, Wspomożycielka, Pomocnica i Pośredniczka, przy czym nie umniejsza to jedynego pośrednictwa Chrystusa.

Najświętsza Maryja Panna jest wzywana w Kościele m.in. jako Wspomożycielka, a jej wstawiennictwo nie odbiera niczego jedynemu pośrednictwu Chrystusa. - parafraza: Sobór Watykański II, konstytucja „Lumen gentium” 62 (1964); Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 969

Co zobaczyć we wnętrzu kościoła w Miastku?

We wnętrzu kościoła w Miastku warto zobaczyć przede wszystkim nastawę w prezbiterium. W 1998 r. umieszczono w niej pozostałość barokowego baldachimu ambonowego, czyli ślad dawnego Kanzelaltaru. Dalej są obrazy z lat 1946-1979, polichromia z 1959 r., witraże z 1983 r. i tablice pamiątkowe (dawne kalendarium parafii, 2022).

Nastawa z baldachimem dawnej ambony

Kanzelaltar to ołtarz połączony z amboną w jednej nastawie, typowy dla kościołów protestanckich. Jego cechy to ambona umieszczona nad mensą, wspólna barokowa rama i baldachim nad kaznodzieją. W Miastku ołtarz przebudowano i odnowiono w 1922 r. Po 1972 r. późnobarokowy ołtarz przestał istnieć. Podczas remontu w 1998 r. w nowej nastawie umieszczono to, co po nim zostało: baldachim ambonowy ze skrzydłami. Więcej piszę w tekście Kanzelaltar w Miastku i baldachim w nastawie.

Obrazy, polichromia i witraże

Wyposażenie z czasów katolickich powstawało stopniowo przez prawie czterdzieści lat. Kolejność według dawnej kroniki:

1. Obraz NMP Wspomożenia Wiernych namalował Leonard Drapiewski z Poznania. Poświęcono go 24.05.1946, w pierwszy odpust.
2. W 1947 r. kościół otrzymał obraz św. Judy Tadeusza.
3. Latem 1959 r. wykonano polichromię wnętrza.
4. 08.09.1976 poświęcono obraz MB Nieustającej Pomocy.
5. 20.12.1979 poświęcono obraz „Jezu, ufam Tobie”, który namalował Adolf Hyła z Krakowa.
6. W listopadzie 1983 r. w oknach osadzono witraże.

Tablice pamiątkowe w kościele

Na zdjęciach w Wikimedia Commons widać cztery tablice, które warto obejrzeć z bliska:

• tablica proboszczów, z nazwiskami od ks. Karla Stottki po obecnych duszpasterzy,
• tablica 100-lecia parafii z datami 15.04.1917-15.04.2017,
• tablica Jana Pawła II upamiętniająca 25 lat pontyfikatu,
• tablica organisty Józefa Wardaka, który grał w tym kościele w latach 1965-2008.

Ołtarze boczne, chór i strop

W latach 2001-2003 kościół otrzymał marmurowe ołtarze boczne i granitowe schody na chór. Ze zdjęć zapamiętałam ceglane ściany kruchty i drewniany, kasetonowy strop wsparty na kolumnach empor. To bardzo pomorskie połączenie: surowa cegła przy wejściu i ciepłe drewno nad nawą.

Jak wygląda kościół w Miastku z zewnątrz?

Kościół w Miastku ma jasną, kremową elewację z wysokimi oknami zamkniętymi łukiem i ciemny dach dwuspadowy. Od zachodu stoi wieża z zegarem, zwieńczona zielonym, miedzianym hełmem z latarnią z 1927 r. (tablica w kruchcie, zdjęcia Commons). Wieżę widać nad dachami Śródmieścia z kilku kierunków.

Wieża z miedzianym hełmem z 1927 roku

Wieża zmieniała wygląd kilka razy. Ułożona chronologicznie wygląda to tak:

• W 1861 r. na kalenicy stanęła mała wieżyczka.
• W 1904 r. zbudowano nową wieżę z zegarem.
• W latach 1917-1927 wieża miała płaskie zwieńczenie i nie miała zegara.
• W 1927 r. firma z Berlina wykonała barokowy hełm i ponownie zamontowano zegar.
• Zielony kolor hełmu to patyna na miedzi, która z czasem ciemnieje lub jaśnieje.

Elewacja, dach i kamienny mur

W 1982 r. dach pokryto nową dachówką. Według tablicy w kruchcie w lipcu i sierpniu 1997 r. położono nowy dach z blachy miedzianej. Kamienny mur wokół kościoła odnowiono w latach 2001-2003. Gdy obchodzę świątynię dookoła, najlepiej widać rytm łukowych okien od strony dawnego rynku.

Co stoi za kościołem?

Za kościołem stoi figura Chrystusa Króla. Ustawiono ją po wojnie na cokole dawnego pomnika Bismarcka (Wikipedia, opis zdjęcia w Commons). To niewielki, ale wymowny ślad zmiany epok w samym centrum Miastka.

Najważniejsze daty kościoła: remonty, konsekracja i jubileusze

Najważniejsze daty z dziejów kościoła po 1945 r. to: poświęcenie 23.12.1945, remont w 1955 r., kapitalny remont rozpoczęty 27.04.1998, konsekracja 24.05.2000 przez bp. Mariana Gołębiewskiego i jubileusz 100-lecia parafii w 2017 r. (katalog diecezji, dawne kalendarium parafii).

Rok	Wydarzenie
1945	Przekazanie kościoła 20.12, poświęcenie 23.12
1947	Wizytacja Prymasa kard. Augusta Hlonda, 29.10
1955	Remont na dziesięciolecie parafii polskiej
1972	Utworzenie dekanatu miasteckiego, pierwszym dziekanem zostaje ks. Ryszard Król
1993	Wydzielenie parafii Miłosierdzia Bożego
1998-2003	Remont kapitalny
2000	Konsekracja 24.05
2017	Jubileusz 100-lecia parafii

Kiedy konsekrowano kościół w Miastku?

Kościół konsekrowano 24.05.2000, w dniu odpustu i w roku Wielkiego Jubileuszu. Konsekracji dokonał bp Marian Gołębiewski, ówczesny biskup koszalińsko-kołobrzeski. Wcześniej, od 23.12.1945, świątynia była tylko poświęcona dla katolików.

Remont kapitalny 1998-2003

Remont rozpoczęty 27.04.1998 za proboszcza ks. Józefa Turkiela miał przywrócić wnętrzu wygląd jak najbliższy pierwotnemu. Według dawnego kalendarium objął:

• nową nastawę w prezbiterium z baldachimem dawnej ambony,
• zakrystię urządzoną w skarpie przykościelnej,
• marmurowe ołtarze boczne (2001-2003),
• granitowe schody na chór,
• odnowienie kamiennego muru wokół kościoła.

Jubileusz 100-lecia parafii w 2017 roku

Setną rocznicę erygowania parafii uczczono uroczystą Mszą 27.05.2017. Odbył się też festyn i część naukowo-artystyczna w Gimnazjum im. Jana Pawła II (dawna strona parafii, zrzut z 2021 r.). Pamiątką jubileuszu jest tablica w kościele.

Czy kościół w Miastku jest zabytkiem?

Tak. Kościół NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku wpisano 14.08.1996 do rejestru zabytków nieruchomych pod numerem A-1604 (katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej; Wikipedia). Wpis obejmuje późnobarokową budowlę z lat 1730-1733. Każdy remont wymaga więc uzgodnień z konserwatorem zabytków.

Co oznacza wpis A-1604?

Litera A oznacza w rejestrze zabytki nieruchome, a numer jest kolejnym numerem wpisu. Szczegóły i historię prac opisałam w tekście wpis A-1604 w rejestrze zabytków. Dane o zabytkach udostępnia publicznie Narodowy Instytut Dziedzictwa w serwisie zabytek.pl.

Czego nie wiemy o wyposażeniu sprzed 1945 roku?

Część pytań nie ma jeszcze odpowiedzi w źródłach, z których korzystam. Wolę o tym napisać wprost:

• Nie wiadomo, kto wykonał Kanzelaltar i inne wyposażenie z epoki ewangelickiej.
• Nie ma potwierdzenia, czy przetrwały dwunastogłosowe organy z 1876 r. z firmy B. Grüneberga ze Szczecina.
• Strona parafii publikowała w 2020 r. wpis o pracach konserwatorskich przy ambonie i chrzcielnicy, ale jego treść się nie zachowała.
• Pracy po 2014 r. dawne archiwum strony nie dokumentuje.

Jak przygotować się do odwiedzin kościoła w Miastku?

Najprościej odwiedzić kościół w Miastku tuż przed Mszą albo zaraz po niej, bo wtedy świątynia jest otwarta. Według katalogu diecezji (stan: październik 2026) w dni powszednie Msze odprawiane są o 7.00 i 18.00. Godziny w święta i wakacje mogą się zmieniać, dlatego przed przyjazdem sprawdź je na stronie parafii.

Kiedy najlepiej odwiedzić kościół?

Najlepiej w dzień powszedni, po wieczornej Mszy. Wtedy można spokojnie obejrzeć nastawę i obrazy, nie przeszkadzając nikomu. Kto chce zobaczyć kościół w odświętnej oprawie, może przyjechać 24 maja, na odpust. Więcej praktycznych wskazówek zebrałam w tekście zwiedzanie kościoła w Miastku.

Jak zachować się w świątyni podczas zwiedzania?

Ten kościół to przede wszystkim miejsce modlitwy, nie muzeum. Stosuję kilka prostych zasad:

1. Sprawdź godziny Mszy w katalogu diecezji albo na stronie parafiamiastko.com.pl.
2. Ubierz się skromnie, z zakrytymi ramionami i kolanami.
3. Nie chodź po kościele podczas liturgii i nie wchodź do prezbiterium.
4. Fotografuj bez flesza i tylko wtedy, gdy nikomu nie przeszkadzasz.
5. Pytania o historię lub przewodnika zadaj w kancelarii przy ul. Bolesława Chrobrego 9.

Co zobaczyć w Miastku po wyjściu z kościoła?

Kościół stoi kilka minut spacerem od rzeki Studnicy, a w granicach miasta leży też jezioro Lednik. Z wieżą w tle dobrze zaczyna się spacer po dawnym rynku. Trasę po okolicy opisuję w tekście Miastko nad Studnicą: historia i co zobaczyć.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy jest odpust w kościele w Miastku?

Według katalogu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej odpust w kościele parafialnym przypada 24 maja, w święto NMP Wspomożenia Wiernych. W kościele filialnym w Świeszynie odpust obchodzi się 13 maja. Program i godziny uroczystości parafia podaje co roku w ogłoszeniach na stronie parafiamiastko.com.pl.

Czy kościół w Miastku ucierpiał w 1945 roku?

Nie. Według kalendarium parafii centrum Miastka spłonęło w 1945 r., ale kościół ocalał. Dzięki temu zachowała się budowla z lat 1730-1733 z wieżą i hełmem z 1927 r. Już w grudniu 1945 r. kościół przejęła wspólnota katolicka.

Ile parafii jest w Miastku?

W Miastku są dwie parafie rzymskokatolickie. Pierwsza to NMP Wspomożenia Wiernych w Śródmieściu, erygowana 15.04.1917. Druga to Miłosierdzia Bożego przy ul. Wieżowej na osiedlu Zatorze, wydzielona w 1993 r.

Co to jest Kanzelaltar?

Kanzelaltar to połączenie ołtarza i ambony w jednej nastawie, typowe dla kościołów luterańskich. Ambona znajduje się wtedy nad mensą ołtarza, na osi prezbiterium. W Miastku dawny ołtarz nie przetrwał, ale w 1998 r. w nastawie umieszczono pozostałość jego barokowego baldachimu.

Stottko czy Srottko: jak brzmi nazwisko pierwszego duszpasterza?

Katalog diecezji podaje nazwisko ks. Karl Stottko, a tablica w kościele i dawne kalendarium parafii zapisują je jako „Srottko”. W tym serwisie stosuję pisownię z katalogu diecezji. Ks. Stottko był kuratusem w latach 1917-1926 i 22.04.1917 odprawił pierwszą Mszę w kaplicy przy Zillmerstrasse.

Czy kościół w Miastku był kościołem jubileuszowym w 2025 roku?

Tak. Według katalogu GCatholic kościół NMP Wspomożenia Wiernych znalazł się na liście kościołów jubileuszowych Roku Świętego 2025. Oznaczało to, że w czasie jubileuszu pielgrzymi mogli tu przyjść jako do wyznaczonego miejsca jubileuszowego. Szczegółowe zasady jubileuszu ogłaszała wtedy diecezja.

Kto jest proboszczem parafii NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku?

Według katalogu diecezji (stan: październik 2026) proboszczem od 01.07.2018 jest ks. Dariusz Jastrząb. Wikariuszem jest ks. Radosław Urban, a pomocy duszpasterskiej udziela ks. Zygmunt Czaja. Obsada parafii może się zmienić, dlatego aktualne dane najlepiej sprawdzić w katalogu diecezji.

Źródła i literatura

1. Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska, katalog parafii: Miastko, NMP Wspomożenia Wiernych (stan: październik 2026).
2. Piotr Zieliński, tablica „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych” w kruchcie, zdjęcie w Wikimedia Commons.
3. Oficjalna strona parafii NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku, podstrony o patronie i kościele (2026).
4. Dawna strona parafii parafiamiastko.pl: kalendarium i kroniki, kopia w Internet Archive (zrzuty z 2020-2022 r.).
5. Pius XII, encyklika „Summi Pontificatus”, 20.10.1939.
6. Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele „Lumen gentium”, nr 62 (1964); Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 969.
7. Wikipedia, hasło „Miastko” (2026).
8. dewiki.de, hasło „Miastko” (2026).
9. GCatholic, Kościół NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku (2026).
10. Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl (2026).
11. Zdjęcie wyróżniające: MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons, strona pliku.