Miastko - miasto nad Studnicą, historia, zabytki i co zobaczyć

Autorka: Marta Wenta · zmieniono 29.10.2026

Spis treści

Miastko w skrócie: co zobaczyć i od czego zacząć?

Miastko to miasto w powiecie bytowskim w województwie pomorskim, położone nad Studnicą i jeziorem Lednik. Najważniejszym zabytkiem jest późnobarokowy kościół NMP Wspomożenia Wiernych przy ul. Królowej Jadwigi, zbudowany w latach 1730-1733 przez rodzinę von Massow. Wpisano go do rejestru zabytków pod numerem A-1604 (Wikipedia; katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, 2026).

Pochodzę z Bytowa, czyli z tego samego powiatu, i od lat zajmuję się dawnymi kościołami ewangelickimi Pomorza Środkowego, które po 1945 roku przejęły parafie katolickie. Miastko jest wśród nich przypadkiem szczególnym. Świątynia w centrum przez 212 lat służyła ewangelikom, a dzisiejsza parafia katolicka powstała w 1917 roku w zupełnie innym budynku. Serwis parafiamiastko.pl jest niezależnym przewodnikiem. Nie jest stroną parafii ani urzędu. Przed pierwszym spacerem po mieście dobrze znać kilka rzeczy:

• Kościół NMP Wspomożenia Wiernych stoi w Śródmieściu, przy dawnym rynku, i jest piątym z kolei kościołem w tym miejscu.
• Figura Chrystusa Króla za kościołem stoi na cokole dawnego pomnika Bismarcka.
• Rummelsburg to dawna, niemiecka nazwa miasta, której używano do 1945 roku.
• Adres kancelarii (ul. Bolesława Chrobrego 9) nie jest adresem samego kościoła.
• Oficjalną stroną parafii jest parafiamiastko.com.pl, wskazana w katalogu diecezji.

Gdzie leży Miastko?

Miastko leży w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, i jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Miastko (Wikipedia, hasło „Miastko”, 2026). Przez miasto płynie rzeka Studnica, a w jego granicach leży jezioro Lednik. Pod względem kościelnym Miastko należy do diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej i jest siedzibą dekanatu miasteckiego (katalog diecezji, 2026).

Na mapie Polski Miastko wypada w środkowej części Pomorza, w krajobrazie równiny z jeziorami i lasami. Okolice nazywa się czasem Krainą Rummela, od historycznej nazwy miasta.

Studnica, jezioro Lednik i położenie na Pomorzu

Studnica i jezioro Lednik to dwa wodne elementy krajobrazu, które pojawiają się w każdym opisie Miastka. Rzeka przepływa przez miasto, a jezioro leży w jego obrębie. Nie podaję tu długości rzeki, powierzchni jeziora ani informacji o kąpieliskach, bo moje źródła tego nie potwierdzają. Przyrodę opisuje osobny tekst: Studnica i jezioro Lednik w Miastku.

• Studnica - rzeka płynąca przez Miastko, jeden z motywów krajobrazu miasta.
• Jezioro Lednik - jezioro w granicach miasta, wymieniane razem ze Studnicą.
• Kraina Rummela - określenie okolic nawiązujące do nazwy Rummelsburg.
• Pomorze Środkowe - region historyczny, z którym Miastko łączy się dziejami i architekturą.

Czym różni się miasto Miastko od gminy Miastko?

Miasto Miastko jest tylko częścią większej gminy miejsko-wiejskiej o tej samej nazwie. Gmina obejmuje też wsie. Ma to znaczenie przy planowaniu wizyty, bo nie każda miejscowość „z gminy Miastko” leży w centrum. Kościół filialny MB Fatimskiej w Świeszynie jest osobnym obiektem poza miastem i nie wchodzi do spaceru po Śródmieściu.

Czy parafia obejmuje tylko miasto?

Nie. Według dawnej strony parafii (ostatnia wersja w archiwum internetowym z 2022 roku) parafia NMP Wspomożenia Wiernych obejmowała część Śródmieścia oraz kilkanaście wsi. Wśród nich były Chlebowo, Dretynek, Lubkowo, Przęsin, Studnica, Świeszyno i Zadry. Więcej o nich piszę w tekście wsie parafii Miastko. Katalog diecezji podaje liczbę 8329 wiernych (stan z 2026 roku).

Co zobaczyć w Miastku?

Głównym punktem pierwszej wizyty w Miastku jest kościół NMP Wspomożenia Wiernych przy ul. Królowej Jadwigi, w Śródmieściu przy dawnym rynku. Zbudowano go w latach 1730-1733 i w 1996 roku wpisano do rejestru zabytków (nr A-1604). Tuż za nim stoi figura Chrystusa Króla na cokole dawnego pomnika Bismarcka (Wikipedia; Wikimedia Commons, 2026).

Specjalnie trzymam się tu tylko tych miejsc, które potwierdzają moje źródła. Szersze zestawienie znajdziesz w tekście Miastko atrakcje.

Kościół przy ulicy Królowej Jadwigi

Na zdjęciach z Wikimedia Commons kościół ma jasną, kremową elewację, wysokie okna zamknięte łukiem i ciemny dwuspadowy dach. Od zachodu stoi wieża z zegarem i zielonym, miedzianym hełmem z latarnią. Wnętrze widoczne na tych fotografiach ma ceglane ściany w kruchcie, drewniany strop kasetonowy i kolumny podtrzymujące empory. Mój opis opiera się na zdjęciach. Nie wiem, czy w danym dniu wnętrze będzie otwarte.

Figura Chrystusa Króla za kościołem

Za kościołem stoi cokół, na którym przed wojną był pomnik Bismarcka. Po 1945 roku ustawiono na nim figurę Chrystusa Króla (Wikipedia; opis pliku „Miastko - figura Chrystusa Króla” w Commons). Ten jeden obiekt dobrze pokazuje, jak zmieniało się miasto. Kamień został ten sam, a postać na nim jest inna.

Jakie ślady dawnych dziejów widać przy kościele?

Przy kościele i w jego wnętrzu da się odczytać co najmniej pięć warstw historii. Opieram się na zdjęciach Commons oraz na tablicy w kruchcie:

• Tablica „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych” w kruchcie, opracowana przez Piotra Zielińskiego, porządkuje dzieje budowli.
• Tablica proboszczów wymienia duszpasterzy od 1917 roku.
• Tablica 100-lecia parafii upamiętnia okres od 15.04.1917 do 15.04.2017.
• Tablica Jana Pawła II z napisem „25 lat pontyfikatu”.
• Tablica organisty Józefa Wardaka (1965-2008).
• Kamienny mur wokół kościoła odnowiono w latach 2001-2003, według dawnej strony parafii z 2022 roku.

Studnica i Lednik jako tło spaceru

Rzeka i jezioro dobrze uzupełniają wizytę przy kościele, zwłaszcza dla kogoś, kto zestawia dzieje miasta z jego położeniem. Nie opisuję ścieżek, pomostów ani tras nad wodą, bo nie mam o nich potwierdzonych danych.

Jak rozwijało się Miastko?

Dzieje Miastka najlepiej porządkują cztery daty: pierwsza wzmianka o wsi Rummelsburg z 1478 roku, prawa miejskie z 1617 roku, pożar kościoła z 26 czerwca 1719 roku i budowa obecnej świątyni w latach 1730-1733 (DEWIKI; dawna strona parafii, archiwum z 2022 roku). W 1945 roku centrum miasta spłonęło, ale kościół ocalał.

Rummelsburg, prawa miejskie i pożary

Rummelsburg to historyczna nazwa Miastka, używana do 1945 roku. Według niemieckojęzycznego opracowania DEWIKI pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1478 roku. W 1506 roku Rummelsburg był już miasteczkiem, w 1617 roku dostał prawa miejskie (z sądem dworskim w Szczecinie), a w 1721 roku prawo lubeckie.

Dawna strona parafii z 2022 roku opisywała też serię klęsk. Na nich opiera się teza o „piątym kościele w tym miejscu”:

• 1534 - sejm w Trzebiatowie uczynił luteranizm religią panującą na Pomorzu.
• 1590 - wizytacja stwierdziła, że kościół grozi zawaleniem; chłopi wozili kamień, a mieszczanie cegłę i wapno. Wspomniano też szkołę przy kościele.
• 1628 - spłonęło całe miasto razem z kościołem.
• 1657 - kolejny wielki pożar.
• 26.06.1719 - ogień zniszczył kościół z organami, ołtarzem, amboną, chrzcielnicą, dwiema dzwonnicami, dzwonami i księgami.

Które daty najlepiej porządkują dzieje miasta?

Wystarczy osiem dat, żeby zrozumieć, dlaczego centrum Miastka wygląda tak, a nie inaczej:

1. 1478 - pierwsza wzmianka o wsi Rummelsburg (DEWIKI).
2. 1617 - prawa miejskie (DEWIKI).
3. 1719 - pożar poprzedniego kościoła (dawna strona parafii, 2022).
4. 1730-1733 - budowa obecnej świątyni z fundacji rodziny von Massow (tablica P. Zielińskiego).
5. 1917 - erygowanie katolickiej parafii (katalog diecezji).
6. 1927 - barokowy hełm wieży (tablica P. Zielińskiego).
7. 1945 - pożar centrum, przejęcie kościoła przez katolików.
8. 2000 - konsekracja kościoła (katalog diecezji).

Rok 1945 i dalsze dzieje świątyni

Rok 1945 trzeba opisywać osobno dla miasta i osobno dla kościoła. Według dawnej strony parafii z 2022 roku centrum Miastka spłonęło, a kościół przetrwał. 31 sierpnia 1945 roku parafię objął pierwszy polski ksiądz, ks. Jan Karnicki. Jesienią ewangelicki pastor przekazał klucze, a 20 grudnia 1945 roku nastąpiło oficjalne przekazanie świątyni katolikom. Trzy dni później, w IV niedzielę Adwentu, kościół poświęcono i nadano mu tytuł NMP Wspomożenia Wiernych. Więcej o tych latach piszę na stronie o historii parafii i świątyni.

Czym wyróżnia się kościół w centrum?

Kościół NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku powstał w latach 1730-1733 jako ewangelicki kościół miejski, a jego najbardziej rozpoznawalnym elementem jest wieża z zegarem i barokowym hełmem z 1927 roku. Chronologię budowy i przekształceń wieży przedstawia tablica w kruchcie, opracowana przez Piotra Zielińskiego i udokumentowana fotografią w Wikimedia Commons. Pełny opis budynku znajdziesz w tekście kościół NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku.

Budowa 1730-1733 i hełm wieży z 1927 roku

Fundatorami świątyni była rodzina von Massow, ówcześni właściciele Miastka. Kościół ma cechy późnego baroku. 14 sierpnia 1996 roku wpisano go do rejestru zabytków pod numerem A-1604 (katalog diecezji; Wikipedia). Wieża zmieniała się kilka razy:

• 1861 - na kalenicy dachu stanęła wieżyczka.
• 1904 - zbudowano nową wieżę z zegarem.
• 1917-1927 - wieża miała płaskie zwieńczenie i nie miała zegara.
• 1927 - berlińska firma założyła barokowy hełm i ponownie zamontowano zegar.
• 1982 - dach dostał nową dachówkę.
• VII-VIII 1997 - położono nowy dach z blachy miedzianej.

Zestawienie etapów wieży: 1861 wieżyczka na kalenicy, 1904 wieża z zegarem, 1917-1927 płaskie zwieńczenie bez zegara, 1927 barokowy hełm i ponownie zegar (streszczenie, nie cytat dosłowny) - Piotr Zieliński, tablica „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych” w kruchcie, fotografia w Wikimedia Commons, stan dostępu: październik 2026

Jak rozpoznać kościół na zdjęciach?

Kościół najłatwiej rozpoznać po zielonym, miedzianym hełmie z latarnią na zachodniej wieży z zegarem. Ten kształt ma od 1927 roku. Na starszych zdjęciach z lat 1917-1927 wieża ma płaskie zakończenie i nie ma zegara. To dobra wskazówka przy datowaniu dawnych pocztówek z Rummelsburga.

Parafia od 1917 roku a katolickie użytkowanie od 1945 roku

Historia katolickiej parafii i historia obecnego budynku zaczynają się w różnych latach. Katalog diecezji podaje erygowanie parafii 15 kwietnia 1917 roku, poświęcenie kościoła dla katolików 23 grudnia 1945 roku i konsekrację 24 maja 2000 roku. Każda z tych dat oznacza inne wydarzenie. Według dawnej strony parafii z 2022 roku katolicka kuracja z 1917 roku miała kaplicę NMP przy dawnej Zillmerstrasse, czyli dzisiejszej ul. Mickiewicza 3. Pierwszą Mszę odprawiono tam 22 kwietnia 1917 roku.

Data	Wydarzenie	Czego dotyczy	Źródło
1730-1733	Budowa obecnego kościoła	Budynek (ewangelicki)	Tablica P. Zielińskiego
1733	Poświęcenie jako ewangelickiego Stadtkirche	Budynek (ewangelicki)	DEWIKI
15.04.1917	Erygowanie parafii, kaplica przy ul. Mickiewicza	Wspólnota katolicka	Katalog diecezji
23.12.1945	Poświęcenie kościoła dla katolików	Budynek i wspólnota	Katalog diecezji
24.05.2000	Konsekracja, bp Marian Gołębiewski	Budynek	Katalog diecezji

Data erygowania parafii: 15.04.1917; poświęcenie świątyni: 23.12.1945; konsekracja: 24.05.2000 (zestawienie danych z katalogu, nie cytat dosłowny) - Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska, katalog parafii „Miastko, Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych”, stan dostępu: październik 2026

Co zostało z barokowego wyposażenia?

Dawny Kanzelaltar, czyli ołtarz połączony z amboną, nie przetrwał w całości. Według dawnej strony parafii z 2022 roku przebudowano go w 1922 roku, a po 1972 roku późnobarokowy ołtarz przestał istnieć. W 1998 roku w nowej nastawie umieszczono pozostałość barokowego baldachimu ambonowego ze skrzydłami. Ta sama strona wymienia organy firmy B. Grüneberga ze Szczecina z 1876 roku. Nie wiem jednak, czy się zachowały, więc tego nie twierdzę. Wyposażenie z czasów po 1945 roku jest lepiej udokumentowane:

• Obraz NMP Wspomożenia Wiernych namalował Leonard Drapiewski z Poznania; poświęcono go 24.05.1946.
• Obraz św. Judy Tadeusza pochodzi z 1947 roku.
• Polichromię wykonano latem 1959 roku.
• Obraz „Jezu, ufam Tobie” namalował Adolf Hyła z Krakowa; poświęcono go 20.12.1979.
• Witraże pochodzą z listopada 1983 roku.
• Boczne ołtarze z marmuru i granitowe schody na chór powstały w latach 2001-2003.

Jak ułożyć spacer po Miastku?

Najprostszy spacer po centrum Miastka prowadzi przez trzy punkty: okolice dawnego rynku, kościół NMP Wspomożenia Wiernych przy ul. Królowej Jadwigi i figurę Chrystusa Króla za świątynią. To moja propozycja kolejności, a nie oficjalny ani oznakowany szlak. Nie podaję czasu przejścia ani odległości, bo nie mam na nie wiarygodnego źródła.

Od czego zacząć spacer?

Kolejność, którą proponuję, prowadzi od ogółu do szczegółu:

1. Okolice dawnego rynku - tu zaczyna się Śródmieście, które w 1945 roku spłonęło.
2. Bryła kościoła z zewnątrz - wieża od zachodu, hełm z 1927 roku, łukowe okna.
3. Kamienny mur wokół świątyni - odnowiony w latach 2001-2003.
4. Figura Chrystusa Króla - za kościołem, na cokole dawnego pomnika Bismarcka.
5. Kruchta i tablica Piotra Zielińskiego - jeśli kościół jest otwarty.
6. Wnętrze - nastawa z 1998 roku, obraz patronki, tablice pamiątkowe; wchodź tylko poza nabożeństwami.

O przygotowaniu do wejścia do środka, stroju i zachowaniu w czasie liturgii piszę w tekście zwiedzanie kościoła w Miastku.

Czym proponowany spacer różni się od oznakowanego szlaku?

Ten spacer nie ma tablic kierunkowych ani wyznaczonej trasy. Jest kolejnością punktów ułożoną na podstawie historii miejsca. Oznakowany szlak przygotowuje zwykle samorząd albo organizacja turystyczna, a moje źródła o takim szlaku w centrum Miastka nie wspominają.

Adres kancelarii a położenie świątyni

Według katalogu diecezji adres parafii i kancelarii to ul. Bolesława Chrobrego 9, 77-200 Miastko. Sam kościół stoi przy ul. Królowej Jadwigi, przy dawnym rynku. Opisy zdjęć w Commons nie podają przy tej ulicy numeru. Kto wpisze do nawigacji adres kancelarii, trafi do biura parafii, a nie pod wejście do świątyni.

Cel	Ulica	Do czego służy	Źródło
Kościół NMP Wspomożenia Wiernych	ul. Królowej Jadwigi, Śródmieście	Zwiedzanie, nabożeństwa	Wikipedia, Commons
Parafia i kancelaria	ul. Bolesława Chrobrego 9, 77-200 Miastko	Sprawy parafialne i dokumenty	Katalog diecezji
Parafia Miłosierdzia Bożego	ul. Wieżowa, Zatorze	Druga parafia w mieście	Wikipedia

Gdzie sprawdzić godziny Mszy przed przyjazdem?

Aktualne godziny Mszy i nabożeństw podaje oficjalna strona parafii parafiamiastko.com.pl oraz katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej. Zestawienie ze wskazaniem źródeł prowadzę na osobnej stronie serwisu o Mszach. Przed przyjazdem warto zajrzeć na stronę parafii, szczególnie w święta i w wakacje:

• Oficjalna strona parafii - bieżące ogłoszenia i porządek nabożeństw.
• Katalog diecezji - dane organizacyjne i stały porządek Mszy.
• Kancelaria parafii - sprawy, których nie załatwi się przez internet.
• Świeszyno - kościół filialny ma własny porządek Mszy, podany osobno.

Najczęściej zadawane pytania

Czy parafiamiastko.pl jest oficjalną stroną parafii?

Nie. Parafiamiastko.pl to niezależny przewodnik prowadzony przez osobę świecką i nie mówi w imieniu parafii. Oficjalna strona parafii, wskazana w katalogu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, to parafiamiastko.com.pl. Ogłoszenia i sprawy kancelaryjne załatwia się właśnie tam.

Czy w mieście działa druga parafia katolicka?

Tak. W Miastku działa parafia Miłosierdzia Bożego przy ul. Wieżowej, na osiedlu Zatorze. Wydzielono ją w 1993 roku z parafii NMP Wspomożenia Wiernych. To odrębna wspólnota z własnym kościołem i kancelarią.

Czy zachowały się informacje o dawnych proboszczach?

Tak. Katalog diecezji wymienia proboszczów od ks. Karla Stottko (1917-1926) do ks. Dariusza Jastrzębia, proboszcza od 2018 roku. Na tablicy i w dawnym kalendarium nazwisko pierwszego kuratusa zapisano jako „Srottko”. Dawna strona parafii miała też kroniki ułożone według kadencji proboszczów, od ks. Jana Karnickiego do ks. Józefa Turkiela.

Czy w kościele są tablice pamiątkowe?

Tak. Zdjęcia w Wikimedia Commons pokazują tablicę proboszczów, tablicę 100-lecia parafii, tablicę Jana Pawła II i tablicę organisty Józefa Wardaka. Wiem o nich z fotografii, więc nie mogę zapewnić, że wnętrze będzie otwarte w dniu wizyty.

Czy Świeszyno należy utożsamiać z centrum Miastka?

Nie. Kościół filialny Matki Bożej Fatimskiej w Świeszynie zbudowano w 2001 roku, a w 2006 roku konsekrował go bp Kazimierz Nycz. To osobny obiekt we wsi należącej do parafii, a nie punkt spaceru po Śródmieściu. Jego wyposażenie, w tym drewnianą nastawę prof. Bronisława Chromego, opisuję oddzielnie.

Kiedy jest odpust w Miastku?

Według katalogu diecezji odpust parafialny w Miastku przypada 24 maja, w święto NMP Wspomożenia Wiernych. Ustanowił je Pius VII w 1816 roku, po powrocie do Rzymu z napoleońskiej niewoli. W Świeszynie odpust przypada 13 maja, we wspomnienie Matki Bożej Fatimskiej.

Skąd wziął się tytuł NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku?

Tytuł nadano przy poświęceniu kościoła 23 grudnia 1945 roku. Według kroniki ks. Karnickiego, cytowanej na stronie parafii, upamiętniał encyklikę Piusa XII „Summi Pontificatus”. Kronika podaje datę „20.X.1935”, ale encyklika pochodzi z 20 października 1939 roku.

Czy kościół w Miastku był kościołem jubileuszowym w 2025 roku?

Tak. Według serwisu GCatholic kościół NMP Wspomożenia Wiernych był na liście kościołów jubileuszowych Roku Świętego 2025. Zasady pielgrzymowania jubileuszowego ogłaszała diecezja, dlatego szczegółów warto szukać w jej komunikatach.

Źródła i literatura

1. Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska, katalog parafii: Miastko, Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych, stan dostępu: październik 2026.
2. Piotr Zieliński, tablica „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych” w kruchcie, fotografia w Wikimedia Commons, stan dostępu: październik 2026.
3. Parafia NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku, oficjalna strona parafii, 2026.
4. Wikipedia, hasło „Miastko”, stan dostępu: październik 2026.
5. DEWIKI, hasło „Miastko”, stan dostępu: październik 2026.
6. GCatholic, kościół NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku, stan dostępu: październik 2026.
7. Dawna strona parafii w Miastku (2013-2022), działy „Historia parafii”, „Kalendarium” i „Kroniki”, wersja z września 2022 roku w archiwum internetowym Wayback Machine.