Tablice w kościele w Miastku - proboszczowie, 100-lecie i organista Józef Wardak

Autorka: Marta Wenta · zmieniono 7.11.2026

Spis treści

Jakie tablice są w kościele w Miastku?

W kościele NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku są cztery tablice pamiątkowe. Pierwsza wymienia proboszczów, druga upamiętnia 100-lecie parafii (15.04.1917 - 15.04.2017), trzecia 25 lat pontyfikatu Jana Pawła II, a czwarta organistę Józefa Wardaka i podaje lata 1965-2008. Piątą tablicę, informacyjną, opracował Piotr Zieliński. Wisi w kruchcie i opisuje historię kościoła (źródło: zdjęcia wnętrza w Wikimedia Commons, autor MOs810).

Opisuję dawne kościoły ewangelickie Pomorza Środkowego, które po 1945 r. przejęły parafie katolickie. W takich świątyniach tablice często mówią więcej niż przewodnik. W Miastku widać to szczególnie wyraźnie. Budynek służył ewangelikom przez 212 lat, a tablice opowiadają przede wszystkim o wspólnocie katolickiej, która wprowadziła się do niego w grudniu 1945 r.

Czego dotyczą cztery tablice pamiątkowe?

Każda z czterech tablic dotyczy innej sprawy: ludzi, którzy prowadzili parafię, jej jubileuszu, papieża i muzyki w liturgii. Na zdjęciach z Wikimedia Commons można odczytać ich tytuły i daty:

• Tablica proboszczów wymienia duszpasterzy parafii od czasów kuracji z 1917 r.
• Tablica 100-lecia parafii podaje daty 15.04.1917 - 15.04.2017, czyli sto lat od erygowania.
• Tablica Jana Pawła II nosi napis „25 lat pontyfikatu” i nawiązuje do jubileuszu z 2003 r.
• Tablica organisty Józefa Wardaka podaje lata 1965-2008.
• Tablica „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych” w kruchcie opracował Piotr Zieliński.

Nie podaję, gdzie dokładnie wisi każda z tablic pamiątkowych, bo zdjęcia nie pokazują tego jednoznacznie. Wiadomo tylko, że tablica z historią kościoła jest w kruchcie, i od niej najłatwiej zacząć.

Tablice jako skrócona kronika parafii

Gdy przegląda się zdjęcia wszystkich pięciu tablic po kolei, układają się w skróconą kronikę parafialną. Daty na nich obejmują ponad 290 lat, od budowy w 1730 r. po jubileusz w 2017 r. Szerzej opisuję to w tekście o wnętrzu i zabytkach kościoła NMP.

Najkrócej: tablice w kościele w Miastku dokumentują 101 lat parafii katolickiej (1917-2018) oraz historię budynku z lat 1730-1733 (źródło: tablica w kruchcie i katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, 2026).

Kto prowadził parafię od 1917 r.?

Od 1917 r. parafią NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku kierowało 13 proboszczów i jeden administrator. Według katalogu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej (stan na październik 2026) czterech z nich to duszpasterze niemieccy z lat 1917-1945. Od 31.08.1945 parafię prowadzą księża polscy. Pierwszym z nich był ks. Jan Karnicki. Obecny proboszcz, ks. Dariusz Jastrząb, pełni ten urząd od 01.07.2018.

Tablica proboszczów nie jest zwykłą listą nazwisk. Oddziela dwie epoki: kaplicę przy dawnej Zillmerstrasse i kościół przy rynku. Prawo kanoniczne opisuje proboszcza w ten sposób:

Proboszcz jest własnym pasterzem powierzonej mu parafii i sprawuje troskę pasterską o wspólnotę pod władzą biskupa diecezjalnego (parafraza). - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 519, wyd. pol. Pallottinum, 1983

Duszpasterze niemieccy 1917-1945

W latach 1917-1945 katolicy w Miastku należeli do diecezji berlińskiej. Ich kuracja podlegała parafii św. Józefa w Koszalinie. Opiekowało się nimi czterech duszpasterzy:

1. Ks. Karl Stottko, 1917-1926: pierwszy kuratus. Według kalendarium z dawnej strony parafii odprawił pierwszą Mszę 22.04.1917.
2. Ks. Walter Poche, 1926-1933.
3. Ks. Johannes Fiebig, 1933-1937.
4. Ks. Johannes Grunzewski, 1937-1945: ostatni niemiecki duszpasterz przed zmianą granic.

Ci księża odprawiali w kaplicy, a nie w obecnym kościele. Do 1945 r. świątynia przy rynku była luterańską Stadtkirche w Miastku 1733-1945.

Proboszczowie polscy od 1945 r.

Pierwszy polski ksiądz, ks. Jan Karnicki, objął parafię 31.08.1945 i prowadził ją 17 lat, do 1962 r. Po nim przyszli kolejni proboszczowie:

Duszpasterz	Lata posługi	Uwagi (wg źródeł)
ks. Jan Karnicki	1945-1962	przejęcie kościoła 20.12.1945, poświęcenie 23.12.1945
ks. Anatol Strzałkowski	X 1962	administrator
ks. Jan Wujda	1962-1971	-
ks. Ryszard Król	1971-1979	pierwszy dziekan dekanatu miasteckiego (1972)
ks. Bernard Witucki	1979-1985	-
ks. Ludwik Musiał	1985-1993	w 1993 r. wydzielono parafię Miłosierdzia Bożego
ks. Jan Strzelecki	1993-1997	-
ks. Józef Turkiel	1997-2011	remont 1998-2003, konsekracja 24.05.2000
ks. Jan Cychowski	2011-2018	jubileusz 100-lecia w 2017 r.
ks. Dariusz Jastrząb	od 01.07.2018	obecny proboszcz (katalog diecezji, 10.2026)

Pełne zestawienie z oboma okresami znajdziesz na stronie pełna lista proboszczów od 1917 r.. Dawna strona parafii z lat 2013-2022 miała osobne działy kronik dla kolejnych kadencji, od ks. Karnickiego do ks. Turkiela. Streszczam je w tekście o tym, co zapisano w kronikach proboszczów parafii w Miastku.

Według katalogu diecezji (stan na 10.2026) obok proboszcza posługują wikariusz ks. Radosław Urban (od 22.08.2026) i ks. Zygmunt Czaja, który pomaga duszpastersko od 23.08.2026. Taki skład może się zmienić przy kolejnych zmianach personalnych w diecezji.

Stottko czy Srottko: rozbieżny zapis nazwiska

Nazwisko pierwszego kuratusa występuje w dwóch wersjach. Katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej podaje „Karl Stottko”. Tablica w kościele i kalendarium z dawnej strony parafii podają „Srottko”. Nie wiem, która wersja jest poprawna, i nie przesądzam tego. Prawdopodobne wyjaśnienia są dwa:

• pomyłka przy przepisywaniu, bo w niemieckim piśmie odręcznym litery „t” i „r” łatwo pomylić;
• literówka powielona przy tworzeniu tablicy albo przy wprowadzaniu danych do katalogu.

Przy szukaniu w archiwach diecezji berlińskiej najlepiej wpisywać oba warianty.

Tablica 100-lecia parafii 1917-2017

Tablica 100-lecia parafii w Miastku podaje daty 15.04.1917 - 15.04.2017. Upamiętnia stulecie wspólnoty katolickiej, którą erygowano 15 kwietnia 1917 r. (źródło: katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, 2026). Data dotyczy parafii, a nie budynku. Kościół był wtedy ewangelicki i miał już 184 lata.

Od kiedy istnieje parafia w Miastku?

Parafia istnieje od 15.04.1917. Według dawnej strony parafii (zrzut z 2022 r.) pierwsze dni wyglądały tak:

1. 15.04.1917: powstaje kuracja katolicka w domu przy Zillmerstrasse, dziś ul. Mickiewicza 3. Dom kupił Związek św. Bonifacego, który wspierał katolików w diasporze.
2. 17.04.1917: poświęcenie kaplicy NMP.
3. 22.04.1917: pierwsza Msza, którą odprawił ks. Karl Stottko.
4. Kuracja należy do parafii św. Józefa w Koszalinie, w diecezji berlińskiej.

Dlaczego jubileusz liczy się od 1917, a nie od 1945 r.?

Jubileusz liczy się od 1917 r., bo wtedy powstała wspólnota parafialna. Rok 1945 to data przejęcia budynku. Przez 28 lat katolicy modlili się w kaplicy przy dzisiejszej ul. Mickiewicza. Według dawnej strony parafii kościół ewangelicki przekazano im oficjalnie 20.12.1945. Trzy dni później, 23.12.1945, w IV niedzielę Adwentu, poświęcono go i nadano mu tytuł NMP Wspomożenia Wiernych.

W Miastku łatwo przeoczyć tę różnicę, bo dziś parafia i budynek wydają się jednym. Budynek z lat 1730-1733 ma jednak własną, ewangelicką historię. Jej śladem jest choćby Kanzelaltar w kościele w Miastku, czyli ołtarz połączony z amboną.

Obchody w maju 2017 r.

Według dawnej strony parafii (zrzut ze stycznia 2021 r.) uroczysta Msza jubileuszowa odbyła się 27.05.2017. Obchody obejmowały:

• uroczystą Mszę 27 maja 2017 r., trzy dni po odpuście parafialnym, który przypada 24 maja;
• festyn parafialny;
• część naukowo-artystyczną w Gimnazjum im. Jana Pawła II;
• pamiątkową tablicę z datami 15.04.1917 - 15.04.2017, którą dziś widać na zdjęciach z Commons.

Najkrócej: 100-lecie parafii w Miastku obchodzono w maju 2017 r., ale liczono je od erygowania kuracji 15.04.1917, a nie od przejęcia kościoła w 1945 r.

Tablica Jana Pawła II: 25 lat pontyfikatu

Tablica z napisem „25 lat pontyfikatu” upamiętnia srebrny jubileusz Jana Pawła II. Jego pontyfikat zaczął się 16.10.1978, więc 25 lat minęło 16.10.2003. W 2003 r. w wielu polskich kościołach wmurowywano tablice na ten jubileusz. Ta z Miastka jest jedną z nich. Nie podaję daty jej odsłonięcia ani fundatora, bo źródła ich nie wymieniają.

Kiedy minęło 25 lat pontyfikatu?

25 lat pontyfikatu minęło 16 października 2003 r. Kard. Karol Wojtyła został wybrany na papieża 16.10.1978. Jego pontyfikat trwał 26,5 roku, do śmierci 2 kwietnia 2005 r. W tym czasie w Miastku proboszczami byli kolejno ks. Ryszard Król, ks. Bernard Witucki, ks. Ludwik Musiał, ks. Jan Strzelecki i ks. Józef Turkiel.

Co upamiętnia tablica papieska?

Tablica papieska upamiętnia sam jubileusz pontyfikatu, a nie wizytę papieża, bo Jan Paweł II nie odwiedził Miastka. Lata jego pontyfikatu pokrywają się z kilkoma ważnymi wydarzeniami w parafii:

• 8.09.1976, jeszcze przed wyborem papieża, poświęcono obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy (wg dawnej strony parafii);
• 20.12.1979 poświęcono obraz „Jezu, ufam Tobie” Adolfa Hyły z Krakowa;
• w 1993 r. wydzielono drugą parafię w mieście, Miłosierdzia Bożego na Zatorzu;
• 24.05.2000, w roku Wielkiego Jubileuszu, bp Marian Gołębiewski konsekrował kościół;
• w 2003 r. zakończył się kapitalny remont, a parafia upamiętniła 25-lecie pontyfikatu tablicą.

Kim był organista Józef Wardak?

Józef Wardak to organista parafii NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku. Upamiętnia go tablica z latami 1965-2008 (źródło: zdjęcie tablicy w Wikimedia Commons, autor MOs810). Poza tablicą nie znam źródeł o jego biografii, więc piszę tylko o tym, co na niej widać. To jedyna z czterech tablic pamiątkowych poświęcona osobie świeckiej z tej parafii.

Co mówi tablica z latami 1965-2008?

Na tablicy są imię, nazwisko, funkcja organisty i lata 1965-2008. Z samego napisu nie wynika, czy to lata posługi przy organach, czy lata życia. Dlatego tego nie rozstrzygam. Kto chce się dowiedzieć więcej, może:

• porównać napis na tablicy z kroniką parafialną, jeśli parafia ją udostępnia;
• zapytać starszych parafian, którzy pamiętają oprawę muzyczną Mszy z tamtych lat;
• zwrócić uwagę, że lata 1965-2008 przypadają na czas zmian w liturgii po Soborze Watykańskim II.

Rola organisty w liturgii

Organista prowadzi śpiew wiernych i oprawę muzyczną liturgii. Nie jest artystą, który daje koncert w trakcie Mszy. Dokumenty soborowe poświęcają muzyce liturgicznej osobny rozdział (Sacrosanctum Concilium, nr 112-121), a w nim wspominają także organy:

W Kościele łacińskim należy otaczać wielkim szacunkiem organy piszczałkowe jako tradycyjny instrument, którego brzmienie przydaje obrzędom okazałości i kieruje myśli ku Bogu (parafraza). - Sobór Watykański II, Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium, nr 120, 1963

W praktyce organista w parafii zajmuje się wieloma sprawami:

1. dobiera pieśni do okresu liturgicznego, na przykład Adwentu czy Wielkanocy;
2. prowadzi śpiew psalmu i aklamacji;
3. gra na organach przy Mszach niedzielnych, ślubach i pogrzebach;
4. często współpracuje z chórem parafialnym, który dawna strona parafii wymieniała wśród grup.

Organy w kościele od 1876 r.

Według dawnej strony parafii w 1876 r. stanęły tu dwunastogłosowe organy firmy B. Grüneberga ze Szczecina. Nie wiem, czy to ten sam instrument, na którym grał Józef Wardak. Źródła nie mówią też, czy organy Grüneberga przetrwały do dziś. Pewne jest tylko, że muzyka organowa towarzyszy liturgii w tym budynku od około 150 lat, najpierw ewangelickiej, potem katolickiej.

Tablica Historia kościoła w kruchcie

Tablica „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych” wisi w kruchcie. Opracował ją Piotr Zieliński. To najprostszy sposób, żeby na miejscu poznać najważniejsze daty: budowę w latach 1730-1733 z fundacji rodziny von Massow, wieżę z lat 1904 i 1927 oraz nowe dachy z 1982 i 1997 r. Zdjęcie tablicy w Wikimedia Commons pozwala przeczytać ją jeszcze przed przyjazdem.

Kto opracował tablicę w kruchcie?

Tablicę opracował Piotr Zieliński, a jego nazwisko widnieje na niej jako autora. Inne źródła nie podają o nim nic więcej, więc nie dopisuję mu biografii. Tablica jest ceniona, bo jej daty zgadzają się z kalendarium z dawnej strony parafii. Dzięki temu oba źródła wzajemnie się potwierdzają.

Jakie daty podaje tablica historii?

Najważniejsze daty z tablicy, uzupełnione o kalendarium z dawnej strony parafii:

• 1730-1733: budowa obecnego kościoła, piątego w tym miejscu, z fundacji rodziny von Massow;
• 1904: nowa wieża z zegarem;
• 1917-1927: wieża ma płaskie zwieńczenie i nie ma zegara;
• 1927: barokowy hełm wykonany przez firmę z Berlina i ponownie zegar;
• 1982: nowa dachówka;
• lipiec-sierpień 1997: nowy dach z blachy miedzianej.

Gdzie przeczytać tablicę przed wizytą?

Tablicę można przeczytać przed wizytą na zdjęciu w Wikimedia Commons, w pliku „Miastko - Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych”. Ja zawsze czytam takie tablice przed wyjazdem. Na miejscu wystarczy wtedy porównać daty z tym, co widać: zielony, miedziany hełm z latarnią i kremową elewację z łukowymi oknami. Kościół jest zabytkiem wpisanym do rejestru pod numerem A-1604 od 14.08.1996.

Jak czytać tablice podczas zwiedzania?

Najlepiej oglądać tablice w kolejności chronologicznej. Zacznij od tablicy z historią kościoła w kruchcie, potem przejdź do tablicy proboszczów, tablicy 100-lecia, tablicy papieskiej i tablicy organisty. Wtedy historia budynku z 1733 r. łączy się z historią parafii z 1917 r. Zwiedzaj poza Mszą. Godziny nabożeństw sprawdzisz w katalogu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej albo na oficjalnej stronie parafii.

W jakiej kolejności oglądać tablice?

Proponuję taką kolejność:

1. Tablica historii w kruchcie: budynek i jego daty od 1590 do 1997 r.
2. Tablica proboszczów: przejście od kuracji niemieckiej do parafii polskiej w 1945 r.
3. Tablica 100-lecia: wyjaśnia, dlaczego parafia jest starsza niż jej obecność w tym kościele.
4. Tablica Jana Pawła II: kontekst ogólnopolski i rok 2003.
5. Tablica Józefa Wardaka: ślad codziennej muzyki liturgicznej.

Kiedy zwiedzać, żeby nie przeszkadzać w liturgii?

Najlepsza pora to czas między Mszami w dzień powszedni. Według katalogu diecezji (stan na 10.2026) Msze w dni powszednie są o 7.00 i 18.00. W październiku 2026 r. dochodzą do tego nabożeństwa różańcowe (wg oficjalnej strony parafii). Przed wyjazdem sprawdź też, czy kościół jest otwarty poza nabożeństwami:

• katalog parafii na diecezjakoszalin.pl ma aktualne godziny Mszy;
• strona parafiamiastko.com.pl publikuje ogłoszenia i zmiany sezonowe;
• godziny w święta i w wakacje bywają inne, więc sprawdź je osobno.

Czy tablice można fotografować?

Zwykle tak, jeśli robisz to dyskretnie, bez lampy błyskowej i nie w czasie nabożeństwa. Ostateczną decyzję podejmuje gospodarz kościoła, więc w razie wątpliwości zapytaj w zakrystii. Kilka zasad, których się trzymam:

• nie fotografuję modlących się osób;
• robię zdjęcia tablic pod kątem, bo przy zdjęciu na wprost odbija się światło;
• rozbieżne daty i nazwiska, jak Stottko i Srottko, porównuję potem z katalogiem diecezji;
• ogłoszeń parafialnych nie publikuję w całości, bo dotyczą konkretnych osób.

Najczęściej zadawane pytania

Kto był pierwszym polskim proboszczem w Miastku?

Pierwszym polskim proboszczem był ks. Jan Karnicki. Objął parafię 31.08.1945 i prowadził ją do 1962 r. Za jego kadencji, w grudniu 1945 r., katolicy przejęli dawny kościół ewangelicki i nadali mu tytuł NMP Wspomożenia Wiernych.

Kto jest obecnie proboszczem parafii NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku?

Według katalogu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej (stan na październik 2026) proboszczem jest ks. Dariusz Jastrząb, od 01.07.2018. Pomagają mu wikariusz ks. Radosław Urban i ks. Zygmunt Czaja. Aktualny skład duszpasterzy sprawdzisz w katalogu diecezji lub na stronie parafii.

Ile parafii jest w Miastku?

W Miastku są dwie parafie. Pierwsza to NMP Wspomożenia Wiernych w Śródmieściu, erygowana w 1917 r. Druga to Miłosierdzia Bożego przy ul. Wieżowej na osiedlu Zatorze, wydzielona w 1993 r.

Kiedy w Miastku powstał dekanat?

Według dawnej strony parafii dekanat miastecki powstał w lutym 1972 r. Pierwszym dziekanem był ks. Ryszard Król, ówczesny proboszcz parafii NMP. Dziś dekanat Miastko należy do diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej.

Kiedy katolicy przejęli kościół w Miastku?

Oficjalne przekazanie dawnego kościoła ewangelickiego katolikom nastąpiło 20.12.1945. Trzy dni później, 23.12.1945, poświęcono go i nadano mu tytuł NMP Wspomożenia Wiernych. Konsekracja odbyła się dopiero 24.05.2000.

Czy kościół w Miastku jest zabytkiem?

Tak. Późnobarokowy kościół z lat 1730-1733 jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-1604 z 14.08.1996. Znalazł się też na liście kościołów jubileuszowych Roku Świętego 2025.

Gdzie mieści się kancelaria parafii w Miastku?

Według katalogu diecezji kancelaria parafii jest pod adresem ul. Bolesława Chrobrego 9, 77-200 Miastko. Sam kościół stoi przy ul. Królowej Jadwigi, przy dawnym rynku. Godziny pracy kancelarii najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie parafii.

Źródła i literatura

1. Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska, katalog parafii: Miastko, NMP Wspomożenia Wiernych (lista proboszczów, erygowanie, Msze), stan 10.2026
2. Tablica „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych”, oprac. Piotr Zieliński, zdjęcie w Wikimedia Commons
3. Oficjalna strona Parafii NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku, 2026
4. Sobór Watykański II, Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium, nr 112-121, 1963
5. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 519, wyd. polskie Pallottinum, 1983
6. Archiwum dawnej strony parafii parafiamiastko.pl (Wayback Machine), zrzuty z 2021-01 i 2022-09
7. Wikipedia, hasło „Miastko”
8. Zdjęcie wyróżniające: © 2009 by Tomasz Sienicki [user: tsca, mail: tomasz.sienicki at gmail.com], CC BY 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.