Jubileusz 100-lecia parafii w Miastku 2017 - jak świętowano

Autorka: Marta Wenta · zmieniono 11.11.2026

Spis treści

Jubileusz 100-lecia parafii w Miastku 2017 - co oznaczał?

Jubileusz 100-lecia parafii w Miastku obchodzono w 2017 r., ponieważ Parafia NMP Wspomożenia Wiernych została erygowana 15 kwietnia 1917 r. Główna Msza jubileuszowa odbyła się 27 maja 2017 r., a pamiątką stulecia pozostaje tablica z datami 15.04.1917 - 15.04.2017 w kościele przy ul. Królowej Jadwigi.

Ta rocznica bywa mylona z wiekiem samego kościoła. Budynek jest znacznie starszy: obecna świątynia powstała w latach 1730-1733 jako ewangelicka Stadtkirche. Historia katolickiej wspólnoty zaczęła się gdzie indziej, w skromniejszym miejscu, przy dawnej Zillmerstrasse.

Dlaczego jubileusz parafii przypadł w 2017 r.?

Jubileusz parafii w Miastku przypadł w 2017 r., bo data erygowania parafii to 15 kwietnia 1917 r. - taką datę podaje Katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, stan na październik 2026. Rocznica odnosi się do początku katolickiej wspólnoty, nie do budowy kościoła ani do jego przejęcia po wojnie.

Co oznacza erygowanie parafii?

Erygowanie parafii to ustanowienie trwałej wspólnoty wiernych w strukturze Kościoła. W Miastku punktem odniesienia jest kuracja katolicka powstała 15 kwietnia 1917 r., choć dzisiejszy kościół parafialny katolicy przejęli dopiero w grudniu 1945 r.

Trzy daty porządkują tę historię i chronią przed prostym, ale częstym skrótem: „parafia ma tyle lat, ile kościół”. Nie ma. Budynek i wspólnota mają własne, splatające się dzieje.

• 1733 r. - obecny kościół został poświęcony jako świątynia ewangelicka, znana jako Stadtkirche.
• 15 kwietnia 1917 r. - rozpoczęła się katolicka kuracja przy dawnej Zillmerstrasse.
• 20 grudnia 1945 r. - kościół ewangelicki został oficjalnie przekazany katolikom.
• 23 grudnia 1945 r. - świątynię poświęcono dla katolików i nadano jej tytuł NMP Wspomożenia Wiernych.
• 15 kwietnia 2017 r. - minęło dokładnie 100 lat od początku katolickiej wspólnoty w Miastku.

Dlaczego nie liczono stulecia od budowy kościoła?

Nie liczono go od 1733 r., ponieważ wtedy nie istniała jeszcze katolicka parafia NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku. Kościół przez 212 lat, od 1733 do 1945 r., służył ewangelikom, dlatego jego architektura ma własną historię wykraczającą poza dzieje dzisiejszej parafii.

Wędrówki po dawnych kościołach ewangelickich Pomorza uczą, że warto oddzielać historię murów od historii wspólnoty. W Miastku oba porządki są szczególnie czytelne: katolicka kaplica z 1917 r. poprzedza katolickie użytkowanie obecnego kościoła o 28 lat.

Więcej o wcześniejszej historii budynku opisuje tekst Stadtkirche, kościół ewangelicki w latach 1733-1945.

Jak zaczęła się parafia w 1917 r.?

Parafia NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku zaczęła się od kuracji katolickiej utworzonej 15 kwietnia 1917 r. w domu przy dawnej Zillmerstrasse, obecnie ul. Mickiewicza 3. Dom kupił Związek św. Bonifacego, a pierwsza Msza w urządzonej tam kaplicy NMP została odprawiona 22 kwietnia 1917 r.

Gdzie znajdował się dom przy Zillmerstrasse?

Dom pierwszej katolickiej placówki znajdował się przy dawnej Zillmerstrasse, dziś przy ul. Mickiewicza 3 w Miastku. To tam urządzono kaplicę NMP, zanim katolicy otrzymali możliwość korzystania z obecnego kościoła przy ul. Królowej Jadwigi.

Zachowane kalendarium dawnej strony parafialnej jest najbogatszym źródłem szczegółów o tym początku. Podaje ono, że kuracja należała do parafii św. Józefa w Koszalinie i odnotowuje jej ówczesny kontekst diecezjalny.

• Związek św. Bonifacego kupił dom przeznaczony na potrzeby katolickiej wspólnoty w Miastku.
• Parafia św. Józefa w Koszalinie stanowiła dla kuracji punkt organizacyjnego odniesienia.
• Kaplica NMP została poświęcona 17 kwietnia 1917 r., trzy dni po powstaniu kuracji.
• Ul. Mickiewicza 3 przypomina, że pierwsza katolicka przestrzeń modlitwy nie była obecnym kościołem parafialnym.
• Katolicy w Miastku tworzyli wówczas wspólnotę w mieście o luterańskiej tradycji.

Kto odprawił pierwszą Mszę 22 kwietnia 1917 r.?

Pierwszą Mszę 22 kwietnia 1917 r. odprawił ks. Karl Stottko - tak przekazuje kalendarium dawnej strony parafii. W części dawnych zapisów, w tym na tablicy i w kalendarium, występuje wariant nazwiska „Srottko”, dlatego oba zapisy spotyka się w materiałach historycznych.

Nie jest to drobna ciekawostka wyłącznie dla genealogów. Różnice zapisu nazwisk zdarzają się w dokumentach tworzonych w różnych językach i okresach, a uczciwy opis nie powinien udawać, że archiwum zawsze daje jedną bezdyskusyjną formę.

Czym była kuracja katolicka?

Kuracja była formą duszpasterskiej placówki, z której mogła rozwinąć się samodzielna parafia. W Miastku jej powstanie w 1917 r. jest datą przyjętą dla historii parafii, ponieważ wtedy wspólnota otrzymała stałe miejsce modlitwy i własną organizację.

To właśnie dlatego tablica stulecia nie mówi o 1733 r. Pierwsza data dotyczy kościoła, druga - katolickiej wspólnoty. Takie rozróżnienie pozwala opowiadać o przeszłości bez wymazywania ewangelickiego rozdziału dziejów miasta.

Od kuracji przy Zillmerstrasse do parafii polskiej w 1945 r.

Przejście od kuracji z 1917 r. do parafii korzystającej z obecnego kościoła nastąpiło w 1945 r. Po wojnie pierwszy polski ksiądz, ks. Jan Karnicki, objął parafię 31 sierpnia 1945 r.; 20 grudnia przekazano katolikom dawny kościół ewangelicki, a 23 grudnia go poświęcono.

Kto prowadził wspólnotę przed 1945 r.?

Przed 1945 r. duszpasterzami katolickiej wspólnoty byli kolejno ks. Karl Stottko, ks. Walter Poche, ks. Johannes Fiebig oraz ks. Johannes Grunzewski. Ich kolejność pokazuje, że wspólnota założona w 1917 r. miała ciągłość jeszcze przed powojenną zmianą granic, języka i ludności.

• Ks. Karl Stottko pełnił posługę w latach 1917-1926 i wiąże się z pierwszą Mszą w kaplicy.
• Ks. Walter Poche był duszpasterzem w latach 1926-1933.
• Ks. Johannes Fiebig prowadził wspólnotę w latach 1933-1937.
• Ks. Johannes Grunzewski pełnił posługę od 1937 do 1945 r.
• Ks. Jan Karnicki objął parafię 31 sierpnia 1945 r. jako pierwszy polski ksiądz po wojnie.

Chronologię i zachowane zapisy warto zestawiać z artykułem o kronikach parafii w Miastku. Kronika nie zastępuje wszystkich źródeł urzędowych, ale pozwala zobaczyć, co dla wspólnoty było ważne w danym czasie.

Kiedy parafia przeniosła się do obecnego kościoła?

Parafia zaczęła korzystać z obecnego kościoła po jego oficjalnym przekazaniu katolikom 20 grudnia 1945 r. Trzy dni później, 23 grudnia, świątynię poświęcono i nadano jej wezwanie Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych.

Centrum Miastka zostało w 1945 r. spalone, ale kościół ocalał. Ten fakt tłumaczy, dlaczego powojenna historia parafii tak silnie wiąże się z przejęciem świątyni, choć sama wspólnota była starsza o prawie trzy dekady.

W tle tej historii są też wcześniejsze pożary miasta. Ich przebieg omawia materiał historia pożarów i kolejnych kościołów Miastka.

Jak świętowano 100-lecie w 2017 r.?

Główne obchody 100-lecia parafii w Miastku odbyły się 27 maja 2017 r., kilka dni po parafialnym odpuście 24 maja. Według relacji zachowanej z dawnej strony parafialnej program obejmował uroczystą Mszę, festyn parafialny oraz część naukowo-artystyczną w Gimnazjum im. Jana Pawła II w Miastku.

Kiedy odbyła się Msza jubileuszowa 2017?

Msza jubileuszowa odbyła się 27 maja 2017 r. w kościele NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku. Termin przypadał po odpuście parafialnym, obchodzonym 24 maja w święto patronalne NMP Wspomożenia Wiernych.

W roku jubileuszowym proboszczem był ks. Jan Cychowski, sprawujący tę funkcję w latach 2011-2018. Zachowane relacje nie pozwalają rzetelnie odtworzyć pełnej listy celebransów ani szczegółowego przebiegu liturgii, dlatego pamięć o wydarzeniu najlepiej oprzeć na pewnych datach i zachowanych formach obchodów.

Jak wyglądał festyn parafialny i część naukowo-artystyczna?

Festyn parafialny i część naukowo-artystyczna były drugą, obok Mszy, częścią obchodów stulecia. Odbyły się w Gimnazjum im. Jana Pawła II w Miastku, co podkreślało społeczny, a nie tylko liturgiczny wymiar rocznicy.

Jubileusz parafii nie jest wyłącznie datą na tablicy. To okazja, by wspólnota połączyła modlitwę, pamięć o poprzednikach i zwykłe spotkanie mieszkańców. W przypadku Miastka te trzy wątki dają się uchwycić w prostym porządku.

1. Msza jubileuszowa nadała obchodom charakter religijny i zgromadziła wspólnotę wokół jej patronki.
2. Odpust 24 maja wyznaczył naturalny kontekst majowego świętowania NMP Wspomożenia Wiernych.
3. Festyn parafialny stworzył przestrzeń spotkania poza wnętrzem kościoła.
4. Część naukowo-artystyczna przypomniała, że historia parafii jest częścią historii Miastka.
5. Tablica pamiątkowa zachowała w kościele widzialny znak rocznicy 1917-2017.

Nie podawajmy liczby uczestników ani szczegółowego programu, skoro dostępne źródła ich nie utrwaliły. Pewne pozostają data Mszy, festyn oraz część naukowo-artystyczna.

Co upamiętnia tablica 100-lecia w kościele?

Tablica 100-lecia w kościele w Miastku upamiętnia okres od 15 kwietnia 1917 r. do 15 kwietnia 2017 r. Zdjęcia wnętrza dokumentowane w Wikimedia Commons pokazują ją obok tablic proboszczów, Jana Pawła II oraz organisty Józefa Wardaka, co tworzy małą galerię pamięci parafii.

Jakie daty widnieją na tablicy jubileuszowej?

Na tablicy jubileuszowej widnieją daty 15.04.1917 - 15.04.2017. Pierwsza wskazuje dzień erygowania katolickiej wspólnoty, a druga zamyka jej pierwszy wiek istnienia.

To prosty zapis, ale dobrze oddaje sens rocznicy. Nie jest datą budowy kościoła ani datą jego konsekracji. Odnosi się wyłącznie do stulecia parafii NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku.

Jakie inne tablice są w świątyni?

Oprócz tablicy stulecia w kościele znajdują się tablica proboszczów, tablica poświęcona Janowi Pawłowi II z napisem „25 lat pontyfikatu” oraz tablica organisty Józefa Wardaka, związanego z parafią w latach 1965-2008. Te elementy są widoczne na zdjęciach wnętrza.

• Tablica 100-lecia łączy datę erygowania 1917 r. z jubileuszem obchodzonym w 2017 r.
• Tablica proboszczów porządkuje pamięć o duszpasterzach związanych z parafią.
• Tablica Jana Pawła II przypomina 25-lecie jego pontyfikatu.
• Tablica Józefa Wardaka wskazuje na jego długoletnią służbę organisty, od 1965 do 2008 r.
• Wnętrze kościoła łączy te powojenne znaki pamięci z późnobarokową architekturą dawnej Stadtkirche.

Czym jest jubileusz w tradycji Kościoła?

Jubileusz w tradycji Kościoła to czas pamięci, dziękczynienia i odnowy, którego biblijne źródło opisuje Księga Kapłańska. Stulecie parafii w Miastku było jubileuszem lokalnej wspólnoty, a nie Rokiem Świętym ogłaszanym przez papieża dla całego Kościoła.

Co mówi Księga Kapłańska o roku jubileuszowym?

Rok jubileuszowy w Księdze Kapłańskiej przypadał na rok pięćdziesiąty i miał być czasem świętym, związanym z wolnością oraz przywracaniem sprawiedliwego ładu. Tekst Kpł 25,10-12 jest biblijnym źródłem późniejszego języka jubileuszu w Kościele.

„Będziecie uważać pięćdziesiąty rok za święty” - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, Kpł 25,10, wyd. V, 2003.

Nie oznacza to, że każda setna rocznica parafii ma dokładnie ten sam status religijny co biblijny jubileusz. Parafialne stulecie jest lokalnym świętem pamięci wspólnoty, zakorzenionym w języku i symbolice chrześcijańskiej.

Czym jest parafia według prawa kanonicznego?

Parafia to określona wspólnota wiernych utworzona na sposób stały w Kościele partykularnym, której pieczę duszpasterską powierza się proboszczowi pod władzą biskupa diecezjalnego. Tak opisuje ją Kodeks Prawa Kanonicznego w kan. 515 §1.

Parafia jest określoną wspólnotą wiernych, utworzoną na sposób stały w Kościele partykularnym - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 515 §1, 1983.

Katechizm Kościoła Katolickiego w nr 2179 przypomina z kolei, że parafia jest miejscem, gdzie wierni mogą żyć zwyczajnym życiem chrześcijańskim we wspólnocie. To pomaga zrozumieć, dlaczego rocznica z 1917 r. ma znaczenie większe niż sama metryka instytucji.

• Rok Święty jest jubileuszem ogłaszanym przez papieża dla całego Kościoła.
• Jubileusz parafii upamiętnia lokalną rocznicę powstania wspólnoty.
• Parafia według KPK kan. 515 §1 ma charakter stałej wspólnoty wiernych.
• Stulecie Miastka dotyczy początku kuracji katolickiej w 1917 r.
• Liturgia jubileuszowa może być formą dziękczynienia, lecz nie zastępuje szczególnych zasad Roku Świętego.

Inne jubileusze kościoła w Miastku: 2000 i Rok Święty 2025

W dziejach kościoła w Miastku ważne są również daty 24 maja 2000 r. i Rok Święty 2025. Pierwsza oznacza konsekrację świątyni przez bp. Mariana Gołębiewskiego w czasie Wielkiego Jubileuszu, a druga wiąże kościół z listą kościołów jubileuszowych Roku Świętego 2025.

Kiedy konsekrowano kościół w Miastku?

Kościół NMP Wspomożenia Wiernych konsekrował 24 maja 2000 r. bp Marian Gołębiewski. Data łączy lokalne dzieje świątyni z Wielkim Jubileuszem Roku 2000, ale nie zmienia daty założenia parafii w 1917 r.

Konsekracja i erygowanie opisują dwie różne rzeczy: pierwsza dotyczy liturgicznego poświęcenia kościoła, druga ustanowienia parafialnej wspólnoty. Szczegóły omawia tekst konsekracja kościoła 24 maja 2000 r..

Czy kościół w Miastku był kościołem jubileuszowym?

Tak, kościół został ujęty na liście kościołów jubileuszowych Roku Świętego 2025. Informację należy rozumieć w kontekście tego konkretnego roku, dlatego przed planowaną wizytą najlepiej sprawdzić bieżące komunikaty Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej oraz oficjalnej strony parafii.

Data	Wydarzenie	Znaczenie
15.04.1917	Powstanie kuracji katolickiej	Początek historii parafii NMP Wspomożenia Wiernych.
23.12.1945	Poświęcenie obecnego kościoła dla katolików	Początek użytkowania dawnej Stadtkirche przez parafię.
24.05.2000	Konsekracja przez bp. Mariana Gołębiewskiego	Ważna data liturgiczna związana z Wielkim Jubileuszem.
27.05.2017	Msza 100-lecia parafii	Główne obchody stulecia wspólnoty założonej w 1917 r.
Rok 2025	Kościół jubileuszowy	Udział świątyni w obchodach Roku Świętego 2025.

Informacje o tym wątku rozwija artykuł kościół jubileuszowy w Roku Świętym 2025.

Gdzie szukać relacji i zdjęć z jubileuszu 100-lecia?

Relacji o jubileuszu 100-lecia należy szukać przede wszystkim w zachowanych archiwalnych materiałach dawnej strony parafii, w katalogu diecezjalnym i w dokumentacji fotograficznej Wikimedia Commons. Każde z tych źródeł odpowiada na inne pytanie: o datę, przebieg obchodów albo zachowane znaki pamięci we wnętrzu kościoła.

Jak rozpoznać wiarygodne źródło o historii parafii?

Najpierw trzeba ustalić, czy źródło mówi o budynku, parafii czy konkretnym wydarzeniu. Katalog diecezjalny jest właściwy dla daty erygowania i aktualnych danych parafialnych, archiwum dawnej strony dla relacji o jubileuszu, a fotografie Commons dla wyglądu tablic.

• Katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej podaje datę erygowania 15 kwietnia 1917 r. i datę konsekracji 24 maja 2000 r.
• Archiwum dawnej strony parafii zachowało wiadomość o Mszy 27 maja 2017 r., festynie i części naukowo-artystycznej.
• Wikimedia Commons dokumentuje tablicę 100-lecia oraz inne tablice we wnętrzu kościoła.
• Biblię Tysiąclecia warto przywołać przy wyjaśnianiu religijnego znaczenia jubileuszu.
• Kodeks Prawa Kanonicznego wyjaśnia, czym w Kościele jest parafia, a nie historię konkretnego budynku.

Dlaczego daty trzeba czytać razem?

Daty 1733, 1917, 1945, 2000, 2017 i 2025 opisują różne rozdziały jednego miejsca. Czytane razem pozwalają dostrzec nie tylko ciągłość, lecz także zmianę: ewangelicki kościół, katolicką kaplicę, powojenne przejęcie świątyni i kolejne jubileusze.

Ta chronologia jest chyba najciekawszą lekcją Miastka. Nie trzeba jej ozdabiać legendą: same zachowane fakty pokazują, jak w jednym kościele spotykają się pamięć miasta, historia Pomorza i losy dwóch wspólnot chrześcijańskich.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy erygowano parafię NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku?

Parafię erygowano 15 kwietnia 1917 r. Datę podaje Katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej. Tego dnia powstała katolicka kuracja w domu przy dawnej Zillmerstrasse, obecnie ul. Mickiewicza 3.

Kto był proboszczem w roku jubileuszu 2017?

W roku jubileuszu 2017 proboszczem był ks. Jan Cychowski, który pełnił tę funkcję w latach 2011-2018. Od 1 lipca 2018 r. proboszczem parafii jest ks. Dariusz Jastrząb, według katalogu diecezjalnego z października 2026 r.

Czym był Związek św. Bonifacego?

Związek św. Bonifacego był niemieckim dziełem katolickim wspierającym wspólnoty żyjące w regionach z przewagą protestantów. W Miastku kupił dom, w którym w 1917 r. urządzono pierwszą kaplicę katolicką. Nie należy go mylić wyłącznie z postacią św. Bonifacego.

Kiedy przypada odpust parafii w Miastku?

Odpust parafialny w Miastku przypada 24 maja, w święto NMP Wspomożenia Wiernych. Katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej podaje także odpust kościoła filialnego w Świeszynie - 13 maja. Przed udziałem w nabożeństwie sprawdź bieżące ogłoszenia na oficjalnej stronie parafii.

Ile lat miał kościół podczas jubileuszu parafii w 2017 r.?

Kościół zbudowano w latach 1730-1733, więc w 2017 r. miał około 284 lat od ukończenia budowy. Przez 212 lat, od 1733 do 1945 r., był świątynią ewangelicką. Jubileusz dotyczył natomiast 100 lat katolickiej parafii.

Jaka jest różnica między jubileuszem parafii a Rokiem Świętym?

Jubileusz parafii to lokalna rocznica wspólnoty, na przykład stulecie Miastka w 2017 r. Rok Święty jest obchodzony w całym Kościele i ogłasza go papież. Kościół w Miastku był związany z obchodami Roku Świętego 2025 jako kościół jubileuszowy.

Źródła i literatura

1. Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska, Parafia NMP Wspomożenia Wiernych w Miastku, stan: październik 2026.
2. GCatholic, Church of Our Lady Help of Christians, Miastko, dostęp: 2026.
3. Wikimedia Commons, tablica „Historia kościoła pw. NMP Wspomożenia Wiernych”.
4. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, 2003, Kpł 25,10-12.
5. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 515 §1; Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2179.
6. Zdjęcie wyróżniające: Adam-dalekie-pole, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.