Kalwaria Pakoska - najstarsza kalwaria Wielkopolski

Autorka: Marta Wenta · zmieniono 27.10.2026

Co zabrać na dróżki?

Na dróżki zabierz własny modlitewnik lub rozważania drogi krzyżowej, wodę, latem nakrycie głowy i telefon z mapą offline.

Odpusty i pobożność ludowa na dróżkach

Odpust ma na dróżkach dwa znaczenia. W teologii to darowanie kary doczesnej za grzechy już odpuszczone co do winy. W mowie potocznej to uroczystość z procesją i kramami.

Czym jest odpust według KKK 1471?

Katechizm wyjaśnia teologiczny sens odpustu tak:

Parafraza: odpust jest darowaniem przed Bogiem kary doczesnej za grzechy odpuszczone już co do winy; dostępuje go wierny odpowiednio usposobiony, pod określonymi warunkami, za pośrednictwem Kościoła. Katechizm Kościoła Katolickiego, pkt 1471, wyd. polskie 1994

Warunki uzyskania odpustu i program uroczystości podaje miejscowy klasztor lub parafia. Planując przyjazd, kieruj się ich komunikatami.

Pobożność ludowa na dróżkach

Dróżki kalwaryjskie to klasyczny przykład pobożności ludowej. Katechizm ocenia ją życzliwie i wyznacza jej miejsce: pobożność ludowa nie zastępuje liturgii, tylko ją przedłuża.

Parafraza: zmysł religijny ludu chrześcijańskiego wyraża się w różnych formach pobożności, takich jak pielgrzymki, procesje i droga krzyżowa; formy te przedłużają życie liturgiczne Kościoła, ale go nie zastępują, a pasterze mają je rozeznawać i wspierać. Katechizm Kościoła Katolickiego, pkt 1674-1676, wyd. polskie 1994

Barok na dróżkach i barok w Miastku: dwa oblicza sztuki sakralnej

Barok na dróżkach i barok w Miastku to dwa języki jednej epoki: pierwszy prowadzi pielgrzyma drogą, drugi skupia wiernych wokół słowa. Kościół w Miastku zbudowano w latach 1730-1733 jako późnobarokową świątynię ewangelicką (katalog Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej; archiwum dawnej strony parafii, 2022).

Czym różni się barok katolicki od ewangelickiego?

Barok katolicki działa ruchem i obrazem, a barok luterański stawia w centrum ambonę i słuchanie. Oba miejsca dobrze pokazują tę różnicę:

• Cel przestrzeni: dróżki prowadzą pielgrzyma drogą, a wnętrze w Miastku skupiało wiernych wokół ambony.
• Ołtarz: w Miastku stał Kanzelaltar, czyli ołtarz połączony z amboną.
• Fundatorzy: kościół w Miastku ufundowała rodzina von Massow, właściciele miasta.
• Dalsze losy: kościół w Miastku przez 212 lat służył ewangelikom, a 23 grudnia 1945 roku poświęcono go dla katolików pod wezwaniem NMP Wspomożenia Wiernych.

Kanzelaltar w Miastku i jego ślad

Według dawnej strony parafii (archiwum z 2022 roku) ołtarz połączony z amboną przerobiono i odnowiono w 1922 roku. Po 1972 roku późnobarokowy ołtarz przestał istnieć, a w 1998 roku w nastawie umieszczono pozostałość barokowego baldachimu ambonowego ze skrzydłami. Więcej w tekście Kanzelaltar w Miastku, czyli ołtarz z amboną.

Co łączy oba miejsca?

Łączy je przekonanie, że architektura uczy: w Pakości uczy drogi, w Miastku słuchania. Pochodzę z Pomorza Środkowego i dla mnie ta para pokazuje, jak jedna epoka wydała dwa zupełnie różne języki wiary.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie w Polsce znajdują się kalwarie?

Kalwarie są w wielu regionach Polski, a najwięcej z nich powstało w XVII i XVIII wieku. Więcej piszę w tekście co to jest kalwaria i jak powstawały.

Kto dziś opiekuje się Kalwarią Pakoską?

Aktualną wspólnotę, kontakt i godziny nabożeństw podają katalog właściwej diecezji i strona prowincji zakonnej.

Czy Kalwarię Pakoską można zwiedzać poza odpustami?

Zasady zwiedzania i godziny otwarcia podaje klasztor lub parafia, więc sprawdź je przed przyjazdem.

Skąd pochodzi nazwa „kalwaria”?

Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa calvaria, czyli czaszka, które oddaje aramejską Golgotę. Ewangelia według św. Łukasza nazywa miejsce ukrzyżowania Jezusa miejscem zwanym Czaszką (Łk 23,33, Biblia Tysiąclecia). Od tej nazwy pochodzą nazwy wszystkich kalwarii.